khmerpress.blogspot.com: 2017

Monday, November 6, 2017

អ្នកជំនាញ និង គ.ជ.ប អំពាវនាវឲ្យប្រជាពលរដ្ឋទៅចុះឈ្មោះ ខណៈថ្ងៃបិទបញ្ជីជិតមកដល់

មុនថ្ងៃបិទបញ្ចប់នៃការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពបញ្ជីបោះឆ្នោតមកដល់ អង្គការជំនាញខាងកិច្ចការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា និងគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) បានអំពាវនាវឲ្យប្រជាពលរដ្ឋ ដែលគ្រប់អាយុ ហើយមិនទាន់បានមកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ត្រូវមកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ឲ្យបានមុនថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆកា ខាងមុខនេះ។ គ.ជ.ប បញ្ជាក់ថា អ្នកមិនបានចុះឈ្មោះ នឹងមិនមានឈ្មោះក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនៅឆ្នាំ២០១៨ខាងមុខនេះទេ។

លោក សំ គន្ធាមី នាយកប្រតិបត្តិគណៈកម្មាធិការអព្យាក្រឹត្យ និងយុត្តិធម៌ ដើម្បីការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងត្រឹមត្រូវនៅកម្ពុជា (និកហ្វិក) បានអំពាវនាវឲ្យប្រជាពលរដ្ឋ ដែលមិនទាន់បានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតកាលពីឆ្នាំមុន និងអ្នក ដែលគ្រប់អាយុ១៨ឆ្នាំ អញ្ជើញមកចុះឈ្មោះទាំងអស់គ្នា ព្រោះការចុះឈ្មោះធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពបញ្ជីបោះឆ្នោត សម្រាប់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៨ នៅសល់តែ៣ថ្ងៃទៀតប៉ុណ្ណោះ។
លោកលើកឡើងថា បើមិនបានមកចុះឈ្មោះនៅពេលនេះទេ នោះមិនមានសិទ្ធិក្នុងការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ២០១៨ឡើយ។ លោក សំ គន្ធាមី បន្ថែមថាចំពោះអ្នកក្រៅប្រទេស ដូចជានៅត្រឹមប្រទេសថៃ ជាដើម បើអាចមកចុះឈ្មោះបាន គួរតែអញ្ជើញមកឲ្យបានគ្រប់គ្នា។
លោក ហង្ស ពុទ្ធា អ្នកនាំពាក្យ គ.ជ.ប បានបញ្ជាក់ប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិនៅថ្ងៃទី៦ ខែវិច្ឆិកា នេះថា គ.ជ.ប ធ្លាប់រំពឹងថានឹងមានពលរដ្ឋមកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតក្នុងឱកាសធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពឆ្នាំ២០១៧នេះ ប្រមាណ៥០ម៉ឺននាក់។ ប៉ុន្តែតួលេខជាក់ស្តែងគិតត្រឹមថ្ងៃទី៥ ខែវិច្ឆិកា មានប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ៤៩ម៉ឺននាក់ ឬស្មើនឹង៣០.០៥ភាគរយបានមកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត។ នេះបើតាមលោក ហង្ស ពុទ្ធា។
លោកបញ្ជាក់ថា បើបូកនឹងចំនួនអ្នកបានមកចុះឈ្មោះកាលពីឆ្នាំ២០១៦ ដែលមាន៨១.៣៨ភាគ គឺបានកើនមកដល់៨២ភាគរយ។ អ្នកនាំពាក្យបន្ថែមថា នេះគឺជាតួលេខនៃអ្នក ដែលបានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតខ្ពស់ជាងគេប្រៀបធៀបនឹងប្រទេសនានា ដែលមានការបោះឆ្នោតដូចប្រទេសកម្ពុជា។
សូមជម្រាបជូនថាការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពបញ្ជីបោះឆ្នោត និងការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ឆ្នាំ២០១៧ បានប្រព្រឹត្តិទៅចាប់កាលពីថ្ងៃទី០១ ខែកញ្ញា ហើយនឹងបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកាខាងមុខនេះ។ តាមការប៉ាន់ស្មានរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) មានពលរដ្ឋដែលគ្រប់អាយុក្នុងការចុះឈ្មោះធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពបញ្ជីបោះឆ្នោតនេះ ប្រមាណ១លាន៦សែននាក់។
លោក សំ គន្ធាមី បានលើកឡើងដោយយោងលើតួលេខរបស់ គ.ជ.ប ថាមានពលរដ្ឋប្រមាណ៧០ភាគរយមិនបានមកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៧នេះ។ លោកកត់សម្គាល់ថាអ្នកនៅក្នុងស្រុកបានមកចុះឈ្មោះភាគច្រើន ហើយអ្នកដែលមិនបានចុះគឺជាពលករនៅក្រៅប្រទេស។ អ្នកជំនាញខាងការ បោះឆ្នោតរូបនេះ ក៏បានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភដែរចំពោះប្រជាពលរដ្ឋជាង១លាននាក់ទៀត ដែលនឹងបាត់បង់សិទ្ធិក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៨ខាងមុខនេះ។
លោកហង្ស ពុទ្ធាអ្នកនាំពាក្យគ.ជ.ប សង្ឃឹម ថាប្រជាពលរដ្ឋនឹងទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតច្រើន នៅកៀកថ្ងៃបិទបញ្ចប់នៃដំណើរការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតរៀបចំធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពបញ្ជីបោះឆ្នោតថ្មីឆ្នាំ២០១៧នេះ៕

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅតែមិនអើពើចំពោះឱសានវាទឲ្យដោះលែងលោកកឹម សុខាដែលនឹងផុតនៅថ្ងៃទី៩ វិច្ឆិកា

សល់តែបីថ្ងៃទៀតប៉ុណ្ណោះ ពោលគឺថ្ងៃទី៩ វិច្ឆិកាខាងមុខនេះ ជាថ្ងៃកំណត់ឲ្យដោះលែងលោកកឹម សុខា តាមឱសាទវាទរបស់សមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកដ៏មានឥទ្ធិពលម្នាក់ បើកម្ពុជាមិនចង់ទទួលទណ្ឌកម្មពីអាមេរិក។ បើទោះបីជិតផុតឱសាទវាទក៏ដោយ ក៏មកដល់ពេលនេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅតែមិនអើពើនឹងបន្តមិនចាប់អារម្មណ៍ចំពោះឱសាទវាទនោះឡើយ។

អ្នកនាំពាក្យទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាលោកផៃ ស៊ីផាន បានអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនដែលឲ្យតម្លៃ និងមិនចាប់អារម្មណ៍ចំពោះការដាក់ឱសាទវាទពីសំណាក់សមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកឲ្យដោះលែងលោកកឹម សុខា ប្រធានគណបក្សសង្រ្គោះជាតិនៅត្រឹមថ្ងៃទី៩ វិច្ឆិកានោះទេ។ នេះ ក៏ព្រោះលោកផៃ ស៊ីផាន បានគូសបញ្ជាក់ថា សមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកនោះ គ្មានសិទ្ធិអំណាចអ្វីមកដាក់ឱសាទវាទដល់រដ្ឋអធិបតេយ្យនោះឡើយ។
ការបង្ហាញអាកប្បកិរិយាព្រងើយកន្តើយរបស់មន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានេះកើតឡើង បន្ទាប់ពីលោកថេត ហ្គ្រូស (TED CRUZ) សមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិក មកពីគណបក្សសាធារណៈរដ្ឋរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានដាក់ឱសានវាទឲ្យរដ្ឋាភិបាលទីក្រុងភ្នំពេញឲ្យដោះលែងលោក កឹម សុខា ប្រធានគណបក្សប្រឆាំង ត្រឹមថ្ងៃទី ០៩ វិច្ឆិកា ខាងមុខនេះ បើមិនដូច្នោះទេលោករួមជាមួយសហការីរបស់ខ្លួនទាំងនៅក្នុងរដ្ឋសភា និងរដ្ឋបាលរបស់លោក Trum និងពិនិត្យមើលមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាជាក់លាក់មួយចំនួនឲ្យទទួលខុសត្រូវចំពោះទង្វើទាំងនេះ ដោយមិនអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើដំណើរទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិកនោះទេ។
លោកផៃ ស៊ីផាន ហៅឱសាទវាទនេះគ្រាន់តែជាខ្លាក្រដាសៗ ដោយសារតែលោកយល់ថា អាមេរិកធ្លាប់ដាក់ឱសាទវាទដល់ប្រទេសមួយចំនួនកន្លងមកដែរ តួយ៉ាងប្រទេសកូរ៉េខាងជើង ប៉ុន្តែមិនដែលធ្វើស្អីគេកើតផង។ សម្រាប់លោកផៃ ស៊ីផាន បើទោះបីអាមេរិកដាក់ទណ្ឌកម្មមិនឲ្យមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចូលទឹកដីអាមេរិកយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏មិនប៉ះពាល់អ្វីដែរ។ នេះក៏ព្រោះថា មន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាភាគច្រើនចូលទៅទឹកដីអាមេរិក គឺគ្រាន់តែទៅក្នុងលក្ខណៈដំណើរកម្សាន្តតែប៉ុណ្ណោះ។
លោកកឹម សុខា ប្រធានគណបក្សប្រឆាំងកម្ពុជា ត្រូវបានចាប់ឃុំខ្លួននៅក្នុងពន្ធនាគារ ក្រោមបទចោទប្រកាន់ក្បត់ជាតិ។ ជាបទចោទដែលលោកកឹម សុខា និងគណបក្សសង្រ្គោះជាតិបានទាត់ចោល។ ចំពោះការចាប់ប្រមុខបក្សប្រឆាំងនេះ លោកថេត ហ្គ្រួស បានចាត់ទុកថា មិនត្រឹមតែធ្វើឲ្យគ្រោះថ្នាក់ដល់ទំនាក់ទំនងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងប្រទេសកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ តែនឹងធ្វើឲ្យគ្រោះថ្នាក់ដល់ដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាផងដែរ។ បើតាមលោកថេត ហ្គ្រួសការមិនព្រមដោះលែងលោក កឹម សុខា នៅថ្ងៃទី ០៩ វិច្ឆិកា ដែលជាថ្ងៃចុងក្រោយនៃការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតសម្រាប់ការបោះឆ្នោតនៅខែកក្កដាឆ្នាំ២០១៨ វានឹងមិនអាចធ្វើឲ្យអ្នកសង្កេតការមិនលំអៀងណាមួយ ឬប្រទេសណាមួ

ព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកដាក់បញ្ចូលសេចក្ដីសម្រេចទណ្ឌកម្មរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទៅជជែក

សេចក្ដីសម្រេចលេខ២៧៩ ផ្ដួចផ្ដើមដោយសមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកាំងបីរូប គឺលោក ចន ម៉ាខេន (John McCain) លោក ឌិក ឌើប៊ិន (Dick Durbin) និងលោក ម៉ារកូ រ៉ូប៊ីយ៉ូ (Marco Rubio) កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៧ ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយជុំវិញវិបត្តិនយោបាយនៅកម្ពុជា ឥឡូវនេះ ត្រូវបានដាក់បញ្ជូលទៅក្នុងកាលវិភាគលេខ ២៥៧ សម្រាប់លើកយកមកជជែកដេញដោលក្នុងសម័យប្រជុំព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកាំងនាពេលខាងមុខនេះហើយ។
ប្រសិនបើអនុម័តសេចក្ដីសម្រេចលេខ ២៧៩ ស្ដីពីការគូសបញ្ជាក់ឡើងវិញ ពីការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីលើកកម្ពស់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស និងនីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជានេះ តម្រូវឲ្យរដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ថ្កោលទោសជាផ្លូវការ នូវរាល់ទម្រង់នៃអំពើហិង្សាផ្នែកនយោបាយក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងជំរុញឲ្យមានការបញ្ឈប់នូវអំពើរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនានា ក្នុងប្រទេសនេះជាបន្ទាន់។ សេចក្ដីសម្រេចដដែលនេះ ជំរុញឲ្យលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងមន្ត្រីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បញ្ចប់នូវការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ និងការបំភិតបំភ័យនានាមកលើក្រុមអ្នកប្រឆាំងនៅកម្ពុជា និងជំរុញឲ្យមាននូវបរិយាកាសមួយ ដែលលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ អាចរីកចម្រើន និងលូតលាស់ទៅមុខបានល្អ។
បន្ថែមពីលើនេះ សេចក្ដីសម្រេចដដែលនេះ តម្រូវឲ្យក្រសួងរតនាគារអាមេរិកាំង ពិចារណាដាក់បញ្ចូលរាល់ឈ្មោះមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្នុងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទាំងអស់ ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងករណីរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្ស និងនយោបាយ ចូលទៅក្នុងបញ្ជីខ្មៅឈ្មោះជនបរទេសដែលត្រូវបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិ និងហាមប្រាមមិនឲ្យធ្វើអាជីវកម្មជាមួយជនជាតិអាមេរិកាំង ដែលហៅកាត់ថា «SDN»។
ចំណុចចុងក្រោយ នៃសេចក្ដីសម្រេច ក្រៅពីជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដោះលែងលោក កឹម សុខា ជាបន្ទាន់ និងដោយឥតលក្ខខណ្ឌ សេចក្ដីសម្រេចលេខ ២៧៩នេះ អំពាវនាវឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គោរពសេរីភាពសារព័ត៌មាន និងសិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋក្នុងការជួបជុំ តវ៉ា និងបញ្ចេញមតិនានាប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាល។ សេចក្ដីសម្រេចនេះ គាំទ្រឲ្យមានកិច្ចប្រឹងប្រែងកំណែទម្រង់ពាក់ព័ន្ធ នឹងកិច្ចការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា និងគាំទ្រឲ្យមានមានការបោះឆ្នោតដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ខាងមុខនេះ ដែលត្រូវបានចូលរួមតាមដានពីសំណាក់អ្នកឃ្លាំមើលអន្តរជាតិ៕

ម្ចាស់ឆ្នោតដែលគាំទ្របក្សប្រឆាំងហៅការបោះឆ្នោតជាតិ២០១៨ «គ្មានន័យ» បើគ្មានបក្សសង្រ្គោះជាតិ

ភ្នំពេញ —
ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលផ្តល់សេចក្តីទុកចិត្តដល់គណបក្សប្រឆាំង បានថ្លែងថា នឹងធ្វើពហិកាមិនចូលរួមបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៨ ក្នុងករណីដែលគណបក្សសង្គ្រោះជាតិដែលបង្កើតឡើងដោយលោកសម រង្ស៊ី និងលោក កឹម សុខា ត្រូវរំលាយ។ ពួកគេនិយាយថា ការបោះឆ្នោតដោយគ្មានគណបក្សប្រឆាំង គឺជាការបោះឆ្នោតមួយគ្មានន័យ និងឥតតម្លៃសម្រាប់ពួកគេ។
អង្គុយក្នុងអង្រឹងជាមួយចៅប្រុសម្នាក់ នៅក្នុងតូបលក់សាំងមួយតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ៤ ក្នុងក្រុងច្បារមន ខេត្តកំពង់ស្ពឺ លោកស្រី ហ៊ាង ង៉ែត ជាអ្នកធ្លាប់ចូលរួមតវ៉ាទាមទារការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលកម្មករ ជាមួយលោក ជា វិជ្ជា ប្រធានសហជីពសេរីកម្មករ ដែលត្រូវបានគេបាញ់ស្លាប់កាលពីដើមឆ្នាំ ២០០៤។
លោកស្រី ហ៊ាង ង៉ែត អាយុ៥៤ឆ្នាំ បានលើកឡើងថា បើគ្មានគណបក្សប្រឆាំងដឹកនាំដោយលោក សម រង្ស៊ី និងលោក កឹម សុខា ទេ លោកស្រីនឹងមិនចូលរួមការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ ២០១៨ឡើយ។
ដោយបារម្ភពីសុវត្ថិភាព លោកស្រី ង៉ែត បានប្រាប់ VOA ដោយមិនឲ្យថតសំឡេងនៅក្នុងន័យដើមថា៖
«បើអត់បក្សប្រឆាំង អត់បោះ ព្រោះខ្ជិល ព្រោះមានតែមួយ»។
លោកស្រីថ្លែងបន្តថា ទោះបីមានគណបក្សប្រឆាំងផ្សេងទៀត ក្រៅពីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ក៏លោកស្រីមិនចូលរួមការបោះឆ្នោតដែរ។ លោកស្រីបានថ្លែងក្នុងន័យដើមថា៖
«បើមានបក្សប្រឆាំងផ្សេងទៀត តែមិនមែនរបស់លោក សម រង្ស៊ី ឬលោក កឹម សុខា ខ្ញុំអត់ទៅបោះទេ»។
ម្ចាស់ឆ្នោតម្នាក់ទៀត មកពីស្រុកសំរោងទងនៅក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺដដែល លោកស្រី ហែម លីដា បានបន្ទរតាមយោបល់របស់លោកស្រី ហ៊ាង ង៉ែត ថាការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខនេះ នឹងក្លាយជារឿងឥតន័យ ប្រសិនបើមានតែគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន។
«អត់ន័យទេអូន។ ព្រោះអីការមានគណបក្សប្រឆាំងគឺជួយពង្រឹងស្មារតីកូនខ្មែរខ្លះ។ អ្នកខ្លះក៏គេចាប់អារម្មណ៍ អ្នកខ្លះក៏គេអត់បានចាប់អារម្មណ៍លើការសង្គ្រោះជាតិជាតិយើង ដូចថា បើបណ្តោយឲ្យតែគណបក្សម្ខាងឈរឈ្មោះអីចឹងទៅ អាចហ្នឹង ដូចថា ធ្វើអីស្រេចចិត្តណ៎ា។ បើមានគណបក្សប្រឆាំង ចូលរួមខ្លះអាចល្អច៎ា»។
ប្រទេសកម្ពុជា បានកំណត់យកថ្ងៃអាទិត្យទី ២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨ ជាកាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោត ជ្រើសរើសតំណាងរាស្រ្ត សម្រាប់នីតិកាលទី៦នៃរដ្ឋសភា ស្របតាមច្បាប់ស្តីពីការរៀបចំការបោះឆ្នោត។ នេះបើយោងតាមការបញ្ជាក់ពីគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប)។
នៅមុនការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៨ ដែលអ្នកឃ្លាំមើលស្ថានការណ៍នយោបាយនៅកម្ពុជាយល់ថា ជាឆ្នាំសំខាន់បំផុតនៃការឈ្នះចាញ់របស់បក្សកាន់អំណាច និងបក្សប្រឆាំង រដ្ឋាភិបាលខ្មែររបស់លោក ហ៊ុន សែន បានផ្តើមការបង្ក្រាបលើស្ថាប័នពង្រឹងប្រជាធិបតេយ្យនានាគំាទ្រដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលមិនធ្លាប់មានពីមុន គិតចាប់តាំងពីការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ១៩៩៣ ធ្វើឡើងដោយអាជ្ញាធរបណ្តោះអាសន្នអង្គការសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា ហៅកាត់ថា (អ៊ុនតាក់)។

អាជ្ញាធរកម្ពុជា ក៏បានចាប់ខ្លួនមេដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ គឺលោក កឹម សុខា ក្រោមបទសង្ស័យថា បានសមគំនិតជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់ ដែលស្មើនឹងអំពើក្បត់ជាតិ។
តុលាការកំពូលរបស់កម្ពុជា ក៏កំពុងធ្វើការលើរឿងក្តីរំលាយគណបក្សប្រឆាំង តាមបណ្តឹងរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ ហើយគ្រោងនឹងបើកសវនាការនៅថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ខាងមុខ។ លោក ហ៊ុន សែន ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានអះអាងថា បក្សសង្រ្គោះជាតិនឹងត្រូវរំលាយនាពេលនោះ ដោយលោកអំពាវនាវឲ្យមន្ត្រីគ្រប់ជាន់ថ្នាក់របស់គណបក្សប្រឆាំងចូលរួមជាមួយគណបក្សកាន់អំណាច ដើម្បីរក្សាមុខតំណែង និងតួនាទីរបស់ខ្លួន។
បន្ថែមលើដំណើរការរំលាយបក្សប្រឆាំង លោកហ៊ុន សែន ដែលដឹកនាំប្រទេសកម្ពុជាជាង៣០ឆ្នាំ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ បានអះអាងថា ថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់របស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិជាង១០០នាក់ នឹងត្រូវហាមឃាត់ធ្វើនយោបាយរយៈពេល៥ឆ្នាំ នៅពេលគណបក្សប្រឆាំងមួយនេះត្រូវរំលាយនាពេលខាងមុខ។

លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានប្រាប់ VOA កាលពីដើមសប្តាហ៍នេះថា ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្ត្រឆ្នាំ ២០១៨ នឹងប្រព្រឹត្តទៅតាមការគ្រោងទុក ទោះបីគ្មានវត្តមានគណបក្សសង្រ្គោះជាតិក៏ដោយ។
លោកមានប្រសាសន៍ថា៖
«យើងអនុវត្តតាមគោលការណ៍លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរី ពហុបក្ស។ អីចឹង មិនមែនអត់ពីបក្សមួយទៅគណបក្សដទៃទៀត ស្លាប់អស់ទេ។ បាទអីចឹងទេ យើងនៅតែ សេរី ពហុបក្សដដែល វាអត់មានបញ្ហាអី អត់ពីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិមួយទៅ គឺថា គេធ្វើការបោះឆ្នោត មិនកើតនោះ គឺថាមិនមានន័យអីចុងទេបាទ»។
អ្នកនាំពាក្យគណបក្សកាន់អំណាចរូបនេះ ថ្លែងបន្តទៀតថា ការបដិសេធមិនចូលរួមការបោះឆ្នោតរបស់មនុស្សមួយចំនួននឹងគ្មានឥទ្ធិពលអ្វីជាដុំកំភួនមកលើការបោះឆ្នោតនោះឡើយ។
«អ្នកដែលគំរាមមិនទៅបោះឆ្នោតនោះវាចំនួនតិចតួចទេបាទ ព្រោះកន្លងទៅការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៧ វារហូតដល់ ៩១ភាគរយ ដែលបានទៅបោះឆ្នោត។ ដូច្នេះ យើងមិនព្រួយបារម្ភទេ អ្នកបន្តិចបន្តួច ដោយយកតាមអានេះ គេហៅថា និន្នាការនយោបាយ អាហ្នឹងគឺថា វាមិនអាច តែលើសចាប់ពី៦០ភាគរយ យើងចាត់ទុកថា វាជាជ័យជម្នះដ៏ធំធេងហើយ ការបោះឆ្នោតនោះ។ មានប្រទេសខ្លះហ្នុង បោះមិនដល់ ៤០ភាគរយផង វាចាត់ទុកជាបានការដដែល អាហ្នឹងយើងគិតមើល»។
តែទោះជាយ៉ាងណាក្តី ម្ចាស់ឆ្នោតដែលជាអ្នកគាំទ្រគណបក្សប្រឆាំង បានប្រាប់ VOA បន្តទាំងក្តីភ័យខ្លាចថា ប្រសិនបើគ្មានវត្តមានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ចូលរួមប្រកួតប្រជែងជាមួយគណបក្សកាន់អំណាចក្នុងការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខពួកគេនឹងមិនចូលរួមការបោះឆ្នោតនេះឡើយ។
លោក សឿន វ័យ ៥៥ឆ្នាំ រស់នៅក្នុងស្រុកអង្គស្នួល ខេត្តកណ្តាល ដែលសុំផ្តល់តែឈ្មោះហៅក្រៅ ដោយបារម្ភពីសុវត្ថិភាពផ្ទាល់ខ្លួន បានថ្លែងថា ការបោះឆ្នោតដែលគ្មានបក្សប្រឆាំងសង្គ្រោះជាតិចូលរួម នឹងបង្ហាញថា ការបោះឆ្នោតនោះគ្មានភាពយុត្តិធម៌ និងធ្វើឲ្យអ្នកបោះឆ្នោតផ្សេងទៀត បោះចោលសន្លឹកឆ្នោតរបស់ពួកគេ។ លោកបាននិយាយ ដោយមិនឲ្យថតសំឡេងនៅក្នុងន័យដើមថា៖
«ភាគីចង់ចាញ់ឈ្នះ ទាល់តែមានភាគីសងខាង។ បើឈរមា្នក់ឯង មានអ្នកណាទៅបោះ»។
លោក សឿនបានបន្តទៀតថា ទាក់ទិននឹងជម្លោះនយោបាយនាពេលបច្ចុប្បន្ន បានធ្វើឲ្យលោកខកចិត្ត ហើយថា អ្នកនយោបាយខ្មែរមិនចោលទម្លាប់ដើមនៃការចងពៀរគ្នាទៅវិញ ទៅមកដើម្បីឡើងកាន់អំណាច។ លោកបាននិយាយតាមន័យដើមថា៖
«ខ្ញុំបានឆ្លងកាត់ច្រើនសង្គម។ ចង់ចាញ់ឈ្នះធ្វើធំ កាប់ចាក់គ្នា សម្លាប់គ្នា ដណ្តើមគ្នាធ្វើធំ»។
ខណៈស្ថានភាពនយោបាយនៅកម្ពុជាស្ថិតក្នុងភាពគ្រោះថ្នាក់ រហូតដល់មានគម្រោងរំលាយគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ សហគមន៍អន្តរជាតិនានារួមមានសហភាពអឺរ៉ុប បានសម្តែងក្តីអាក់អន់ចិត្តអំពីការធ្លាក់ចុះធ្ងន់ធ្ងរនៃការអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។ ប្រតិភូសភាសហភាពអឺរ៉ុបមួយក្រុម បានព្រមានអំពីចំណាត់ការខាងពាណិជ្ជកម្មមកលើប្រទេសកម្ពុជាចំពោះដំណើរទៅរកការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងអំពាវនាវឲ្យមានការដោះលែងលោក កឹម សុខា ដែលកំពុងជាប់ឃុំក្នុងពន្ធនាគារ។
គ្រាមានការអំពាវនាវពីសហគមន៍អន្តរជាតិឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្វើការស្តារឡើងវិញនៃស្ថានភាពលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា ដែលបានធ្លាក់ចុះដុនដាប គិតចាប់តាំងពីថ្ងៃនៃការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស គណបក្សសង្គ្រោះជាតិត្រូវអ្នកសង្កេតការណ៍នយោបាយកម្ពុជាមើលឃើញថា បានប្រឈមនឹងជម្លោះផ្ទៃក្នុង។

លោក Sebastian Strangio អ្នកនិពន្ធសៀវភៅមានចំណងជើងថា «កម្ពុជារបស់លោកហ៊ុន សែន» ឬ «Hun Sen’s Cambodia» បានប្រាប់ VOA តាមសារអេឡិចត្រូនិក ឬ Email កាលពីថ្ងៃសៅរ៍ថា លោកមិនមានការភ្ញាក់ផ្អើលសម្រាប់ការរំលាយគណបក្សប្រឆាំង ដែលជាការចង់បានរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងជាបំណងរបស់លោក ហ៊ុន សែន ដែលចង់ឃើញបក្សកាន់អំណាចរបស់លោក លេចឡើងមកវិញជាមួយការគាំទ្រខ្លំាងនៅឆ្នាំ ២០១៨។ លោកបានថ្លែងតាមន័យដើមថា៖
«អ្វីៗដែលលោក ហ៊ុន សែនបាននិយាយ បង្ហាញថា គាត់ចង់ឲ្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិរលាយ ប៉ុន្តែ ការណ៍នេះមិនធ្វើឲ្យខ្ញុំភ្ញាក់ផ្អើលនោះទេនៅដំណាក់កាលនេះ។ ដំណាលគ្នានោះ គោលបំណងរបស់លោកហ៊ុន សែន គឺធានាថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លេចឡើងពីការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៨ ជាមួយការគាំទ្រច្រើនជាងមុន»។
ក្រៅពីប្រឈមនឹងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញខាងផ្លូវច្បាប់ និងទំនាស់ផ្ទៃក្នុងបក្សនោះ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិក៏កំពុងប្រឈមនឹងការចាកចេញជាបណ្តើរៗ នៃសមាជិករបស់ខ្លួនទាំងនៅក្នុងរដ្ឋសភា និងក្នុងរដ្ឋបាលថ្នាក់មូលដ្ឋាន។ ម្ចាស់ឆ្នោតដែលគាំទ្រគណបក្សប្រឆាំង មិនបានតាមដានលម្អិតនៃភាពបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងរបស់បក្សប្រឆាំងនោះទេ។
ប៉ុន្តែលោក Sebastian បានថ្លែងឲ្យដឹងបន្តថា សម្ពាធជាច្រើនរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានបង្កឲ្យមានការប្រេះស្រាំនៅក្នុងគណបក្សប្រឆាំង ដែលបានបង្កើតឡើងក្រោមសម្ព័ន្ធភាពរវាងលោក សម រង្ស៊ី និងលោក កឹម សុខា។ លោក Sebastian និយាយថា ការប្រេះស្រាំនេះ គឺច្បាស់ណាស់ជាការចង់បានរបស់លោក ហ៊ុន សែន។ លោកបានហៅ ការបង្ខំរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ឲ្យមន្ត្រីគណបក្សប្រឆាំងចុះចូល ថា ជាយុទ្ធសាស្ត្រចាស់ តែយុទ្ធសាស្ត្រនេះ មិនមានឥទ្ធិពលខ្លាំងក្លា នោះទេ។ ទាក់ទិននឹងការបោះឆ្នោត ដែលគ្មានគណបក្សប្រឆាំងចូលរួម លោក Sebastian ដែលជាអ្នកវិភាគនយោបាយកម្ពុជានិយាយថា ការបោះឆ្នោតនៅតែកើតមានឡើងដដែល ហើយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នឹងឈ្នះ។ លោកថ្លែងបន្តថា បន្ទាប់មកសហគមន៍អន្តរជាតិ នឹងធ្វើការតវ៉ាថា «ការបោះឆ្នោតនោះគ្មានន័យអ្វីទាំងអស់»។

ដោយឡែក លោក ស្ទីវ ឆាបុត (Steve Chabot) សមាជិកសភាអាមេរិកមកពីរដ្ឋ អូហៃយ៉ូ (Ohio) ខាងគណបក្សសាធារណរដ្ឋកាលពីដើមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១៧ បានលើកឡើងពីក្តីបារម្ភរបស់លោក ចំពោះភាពយុត្តិធម៌នៃការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ២០១៨ នៅគ្រាមានការបង្ក្រាបលើអ្នកនយោបាយក្រុមប្រឆាំង និងសារព័ត៌មានមុនការបោះឆ្នោត។
«ពេលដែលអ្នកហាមប្រាម គណបក្សប្រឆាំង ចាប់អ្នកប្រឆាំងដាក់គុក ហើយមិនអនុញ្ញាតឲ្យមានសារព័ត៌មានឯករាជ្យសម្រាប់រឿងរ៉ាវពិត និងប្រាប់រឿងរ៉ាវទាំងសងខាងអំពីការបោះឆ្នោតនោះ អ្នកមិនបានធ្វើតាមកាតព្វកិច្ច ដែលគួរធ្វើនោះទេ ដូច្នេះហើយ វាពិបាកណាស់ ក្នុងការគិតថា ការបោះឆ្នោតនេះ នឹងមានលក្ខណៈយុត្តិធម៌ ប្រសិនបើដំណាក់កាលមុនការបោះឆ្នោត មិនយុត្តិធម៌នោះ»។
បើរំឭកអំពីការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ២០១៣ បរិយាកាសមុនការបោះឆ្នោតនៅគ្រានោះ ត្រូវអ្នកសង្កេតការណ៍ការបោះឆ្នោតនិងនយោបាយក្នុងស្រុកមើលឃើញថា មានភាពតានតឹង ដោយហេតុអតីតមេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង លោក សម រង្ស៊ី ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលព្យាយាមបង្ខាំងមិនឲ្យចូលប្រទេស គ្រាដែលអ្នកនយោបាយរូបនេះ ប្រឈមនឹងការចាប់ដាក់ក្នុងពន្ធនាគារ ទាក់ទិនសំណុំរឿងដកបង្គោលព្រំដែនកម្ពុជាវៀតណាម។
កម្តៅនយោបាយបានកើនឡើងកាន់តែខ្លាំង ក្នុងពេលដែលគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ឈ្នះអាសនៈជិតពាក់កណ្តាល នៅរដ្ឋសភាដែលមានអាសនៈសរុបចំនួន ១២៣។ គណបក្សប្រឆាំងបានដឹកនាំ មហាបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងលទ្ធផលបោះឆ្នោត ដែលបានធ្វើឲ្យដំណើរការនយោបាយតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យជាប់គាំងជិតមួយឆ្នាំ។ តែក្រោយការព្រមព្រៀងនយោបាយរវាងគណបក្សកាន់អំណាចនិងគណបក្សប្រឆាំង ដែលមានការផ្តល់តំណែងកំពូលក្នុងសភា ការបែងចែកគណៈកម្មការជំនាញក្នុងសភា និងកំណែទម្រង់គណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោត(គ.ជ.ប) ភាពជាប់គាំងនយោបាយនោះក៏បានបញ្ចប់ទៅ។
ទោះបីអ្នកគាំទ្រគណបក្សប្រឆាំងបានលើកឡើងថា ពួកគេមិនចូលរួមការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៨ ប្រសិនបើគ្មានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិក៏ដោយ ក៏ពួកគេនៅបន្តតាមមើលស្ថានភាពនយោបាយ ដែលរមែងតែជួបភាពតានតឹងនៅមុនការបោះឆ្នោត។ លោកស្រី ហ៊ាង ងែត និយាយថា ប្រទេសកម្ពុជា អាចនឹងមានការកែទម្រង់ថ្មីៗទៀត ប្រសិនបើគណបក្សប្រឆាំងសង្គ្រោះជាតិមានឱកាសចូលប្រកួតក្នុងការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ ២០១៨ និងបានឈ្នះដឹកនាំប្រទេស។ ប្រជាពលរដ្ឋដែលជាម្ចាស់ឆ្នោតនៅខេត្តកណ្តាល និងនៅរាជធានីភ្នំពេញមួយចំនួន ក៏បានលើកឡើងថា ពួកគេមិនទាន់ដឹងប្រាកដនៅឡើយទេថា នឹងមានការរំលាយគណបក្សប្រឆាំងពិតមែននោះ ឬយ៉ាងណា។ ពួកគេថា ប្រសិនបើគណបក្សសង្គ្រោះជាតិត្រូវរំលាយមែននោះ គណបក្សកាន់អំណាចរបស់លោកហ៊ុន សែន មុខជានឹងឈ្នះទោះជាចំនួនអ្នកទៅបោះឆ្នោត មានតិចតួចក៏ដោយ៕

សមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកជំរុញឲ្យដាក់ទណ្ឌកម្មលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា

សមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកជំរុញទៅរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកឲ្យដាក់ទណ្ឌកម្មលើក្រុមមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បន្ទាប់ពីមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងត្រូវបានចាប់ខ្លួន ហើយគណបក្សនេះប្រឈមមុខនឹងការរំលាយ។
ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិលោក កឹម សុខា ត្រូវបានចាប់ខ្លួនកាលពីរំលងអាធ្រាត្រឈានចូលថ្ងៃទី ៣ ខែ កញ្ញា ដោយរដ្ឋាភិបាលចោទថា «ក្បត់ជាតិ» ហើយគណបក្សប្រឆាំងដ៏ធំមួយនេះកំពុងប្រឈមមុខនឹងការរំលាយដោយអំណាចតុលាការកំពូល។
ការចាប់ខ្លួនមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំង និងការប៉ុនប៉ងរំលាយគណបក្សនេះជំរុញឲ្យមានប្រតិកម្ម និង ការអំពាវនាវឲ្យមានការដាក់ទណ្ឌកម្មពីសហគមអន្តរជាតិ។
ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងវិធានការរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទៅលើបក្សប្រឆាំងបែបនេះ ក្រុមសមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិក ដឹកនាំដោយលោក John McCain និងសមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិ ២រូបទៀត បានស្នើឲ្យដាក់ទណ្ឌកម្មណាមួយលើប្រទេសនេះ។
ប្រធានគណៈកម្មការទំនាកទំនងការទេស លោក Robert Phillips Corker Jr. បានយល់ស្របទៅនឹងសំណើររបស់ក្រុមសមាជិកព្រឹទ្ធសភាទាំងបីរូប កាលពីថ្ងៃទី០១ ខែ វិច្ឆិកា ដោយជំរុញទៅក្រសួងរតនាគា និងក្រសួងការបរទេសអាមេរិឲ្យពិចារណាដាក់ក្រុមមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងបញ្ជីមួយហៅថា SDN (Specially Designated Nationals) ឬជាបញ្ជីឈ្មោះមនុស្សដែលអាមេរិកកំណត់ចូលក្នុងបញ្ជីទណ្ឌកម្ម។
អ្នកវិភាគនយោបាយលោក អ៊ូ វិរៈ បានលើកឡើងនៅលើទំព័រ Twitter របស់លោកនៅថ្ងៃនេះថា បញ្ជី SDN គឺជាបញ្ហាធំមួយ ហើយវានឹងជះឥទ្ធិពលកាន់តែធំ។
លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំសង្ឃឹមថា យើងនឹងត្រឡប់ទៅរកការពិចារណាវិញ ហើយបញ្ឈប់រាល់ភាពឆ្គួតលីលា»។
ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះអ្នកស្រាវជ្រាវជាន់ខ្ពស់នៃវិទ្យាស្ថានខ្មែរសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនិងសន្តិភាព និងជាអ្នកស្រាវជ្រាវអំពីតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក លោក ឈាង វណ្ណារិទ្ធិ បានលើកឡើងក្នុងបទសំភាសជាមួយវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិថាការដាក់ទណ្ឌកម្មពីសហគមអន្តរជាតិ អាចធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ជាពិសេសប៉ះពាល់ដល់វិស័យកាត់ដេរ។
លោកបន្តថាបច្ចុប្បន្នដង្ហើមសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាពឹងផ្អែកទៅលើការអនុគ្រោះពន្ធពីក្រៅប្រទេសជាពិសេសអាមេរិ និង អ៊ឺរ៉ុប ដូច្នេះការដាក់ទណ្ឌកម្មណាមួយលើសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានោះនឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ពលរដ្ឋជាង ៧០ម៉ឺននាក់ដែលធ្វើលើវិស័យវាយនភណ្ឌកាត់ដេរ។
លោក ឈាង វណ្ណារិទ្ធិបន្តថាស្ថានការណ៍នយោបាយនឹងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរនោះអន្តរជាតិនឹងលូកដៃចូលជាក់ស្ដែង ដែលមិនត្រឹមតែសមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកទេ អំណាចនីតិប្រតិបត្តិនៃប្រទេសមួយចំនួននៅសហគមអ៊ឺរ៉ុបក៏ប្រកាសជំហរដាក់ទណ្ឌកម្ម ហើយកម្ពុជានឹងជួបគ្រោះមហន្តរាយនាពេលខាងមុខ បើមិនដោះស្រាយវិបត្តិនយោបាយ។
ស្ថានការណ៍នយោបាយកម្ពុជាត្រូវបានសហគមអន្តរជាតិចាត់ទុកថាធ្លាក់ចុះដុនដាប បន្ទាប់ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិលោក កឹម សុខាត្រូវបានចាប់ខ្លួន និង ការប៉ុនប៉ងរំលាយគណបក្សប្រឆាំងធំ នេះពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាល។
ទាំងការចាប់ខ្លួនលោក កឹម សុខា និងការប៉ុនប៉ងរំលាយបក្សប្រឆាំង សុទ្ធតែត្រូវបានសហគមន៍អន្តរជាតិថ្កោលទោស ដោយចាត់ទុកជាការធ្វើឲ្យលំហូរប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាកាន់តែរួមតូច និងដើរថយក្រោយទៅវិញ។
សហគមន៍អន្តរជាតិថែមទាំងបានទាមទារឲ្យដោះលែងជាបន្ទាន់នូវមេបក្សប្រឆាំងកំពុងជាប់ឃុំ ឲ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌទៀតផង។
ប្រទេសស៊ុយអែតបានព្រមានថា ប្រទេសនេះនឹងពិចារណាឡើងវិញនូវទំនាក់ទំនងជាមួយកម្ពុជា ប្រសិនបើបក្សប្រឆាំងដ៏ធំនៅកម្ពុជា ពិតជាត្រូវបានរំលាយមែននោះ៕

មន្ត្រីបក្សប្រឆាំងខេត្តស្វាយរៀងថា អាជ្ញាធរដើរលួងឲ្យចុះចូលជាមួយបក្សកាន់អំណាច

មន្ត្រីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិខែត្រស្វាយរៀងអះអាងថា អាជ្ញាធរឃុំមកពីបក្សកាន់អំណាច កំពុងធ្វើយុទ្ធនាការដើរបញ្ចុះបញ្ចូលមន្ត្រីមូលដ្ឋានរបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ស្ទើរតែគ្រប់ឃុំទាំងអស់នៅខែត្រស្វាយរៀងដោយសន្យាថា នឹងរក្សាប្រាក់ខែ និងតំណែង ប្រសិនបក្សជំទាស់ត្រូវរំលាយ។ មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលចាត់ទុកយុទ្ធនាការនេះ ជាសារគំរាមកំហែងផ្នែកនយោបាយ និងរំលោភអំណាចតុលាការ ដែលធានាដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

មន្ត្រីមកពីបក្សកាន់អំណាច នៅតែព្យាយាមបន្តដើរបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យមន្ត្រីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ចូលបម្រើគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ស្របពេលដែលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ទូងស្គរម្តងហើយម្តងទៀតទទូចអោយ ឲ្យមេឃុំ-ចៅសង្កាត់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ចុះចូលបម្រើបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បើចង់រក្សាដំណែងឲ្យនៅដដែល ក្រោយគណបក្សប្រឆាំងត្រូវរំលាយនោះ។

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំទួលស្តី ស្រុកចន្ទ្រា មកពីបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក ភំ ថាន ឲ្យដឹងថា មេឃុំទួលស្តី លោក ប្រាក់ ឌិន ព្យាយាមបញ្ចុះបញ្ចូលលោកដោយសន្យានៅរក្សាតំណែង និងប្រាក់ខែ ប្រសិនបក្សប្រឆាំងត្រូវរំសាយមែននោះ។ លោកប្តេជ្ញាថា នឹងមិនចូលបម្រើបក្សកាន់អំណាចដាច់ខាត បើទោះបីជាត្រូវអស់តំណែង និងប្រាក់ខែក្តី ហើយលោកនឹងបន្តការងារថ្មី ជាអ្នករត់ម៉ូតូឌុប និងធ្វើកសិកម្មចិញ្ចឹមជីវិតប្រសើរជាង៖ «ឲ្យបញ្ចុះបញ្ចូលទៅ រក្សាតំណែង នៅថ្ងៃខាងមុខគេរំលាយហើយ។ ខ្ញុំថា ខ្ញុំមិនខ្វល់រឿងតំណែង ឬមិនតំណែងព្រោះពលរដ្ឋជាអ្នកបោះឆ្នោតឲ្យ។ អត់មានបញ្ហាទេ បើអត់តំណែង និងប្រាក់ខែ ក៏ខ្ញុំរស់ធម្មតាដែរ»។

ឆ្លើយតបការចោទប្រកាន់នេះ មេឃុំទួលស្តីមកពីបក្សកាន់អំណាច លោក ប្រាក់ ឌិន បដិសេធយ៉ាងខ្លីថា លោកមិនបានបញ្ចុះបញ្ចូលសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាមកពីបក្សសង្គ្រោះជាតិនោះទេ៖ «អត់ទេ ខ្ញុំមានដែរបានធ្វើអ៊ីចឹងទេ ខ្ញុំនៅតែកន្លែងចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត»។

ពលរដ្ឋរស់នៅខែត្រស្វាយរៀងថ្លែងសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះចាត់ទុកចេតនា ចង់រំសាយបក្សប្រឆាំង របស់រដ្ឋាភិបាល គឺជាការដាក់ទារុណកម្មផ្លូវចិត្តដល់ពលរដ្ឋ និងមន្ត្រីបក្សដែលបង្កឲ្យពលរដ្ឋលែងមានជំនឿចិត្ត លើការប្រកូតប្រជែងដោយស្មើភាពមកលើបក្សកាន់អំណាចមួយនេះ។ លោកយល់ថា ការថ្លែងរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែលអំពាវនាវឲ្យមន្ត្រីមូលដ្ឋានបក្សសង្គ្រោះជាតិចុះចូលបម្រើបក្សកាន់អំណាច ហាក់ដូចជា លោក ហ៊ុន សែន ដឹងមុនថា បក្សប្រឆាំងនឹងត្រូវរំលាយ នៅគ្រាដែលសំណុំរឿងនេះកំពុងឋិតក្នុងកណ្តាប់ដៃតុលាការ។ បញ្ហានេះលោកចាត់ទុកថា លោកហ៊ុន សែន បានបំពានអំណាចតុលាការធ្ងន់ធ្ងរ ដែលនាំឲ្យពលរដ្ឋកត់ចំណាំថា ទង្វើរបស់លោកហ៊ុនសែន គឺជាទង្វើអាក្រក់៖ «មិនអស់ចិត្តត្រង់ថា ពលរដ្ឋផ្តល់សិទ្ធិឲ្យ ហើយរដ្ឋាភិបាលធ្វើរបៀបនេះដូចជា ខ្ញុំមិនយល់ត្រង់ថា គាត់ចង់ធ្វើបាបពលរដ្ឋដល់ណាទៀត បើពលរដ្ឋគាត់គាំទ្រ គំរាមកំហែង។ ខ្ញុំជាពលរដ្ឋមិនគាំទ្រទេ នាយករដ្ឋមន្ត្រីធ្វើរបៀបនេះ»។

ខណៈថ្ងៃជំនុំជម្រះសំណុំរឿងរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ កាន់តែខិតជិតចូលមកដល់ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានអំពាវនាវកាន់តែខ្លាំងឡើង និងជាចំហរអោយមន្ត្រីបក្សសង្គ្រោះជាតិ ចូលបម្រើបក្សកាន់អំណាច។ លោក ហ៊ុន សែន ហាក់មានជំនឿដឹងមុនតុលាការច្បាស់ថា គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នឹងត្រូវរំលាយក្នុងពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ នៅថ្ងៃទី១៦ វិច្ឆិកាខាងមុខដោយតុលាការកំពូល ។

យ៉ាងនេះក្តីមន្ត្រីឃុំមួយចំនួនមកពីបក្សសង្គ្រោះជាតិ នៅខែត្រស្វាយរៀង សង្កត់ធ្ងន់ថា បើរដ្ឋាភិបាលរំសាយអាសនៈក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ ហាក់ដូចជា ការរំលាយច្បាប់គ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលឃុំ-សង្កាត់ និងច្បាប់ស្ដីពីការបោះឆ្នោតដែរ ព្រោះតំណែង និងតួនាទីរបស់មេឃុំ ការពារដោយច្បាប់នេះ តាមប្រព័ន្ធសមាមាត្រ ហើយគណៈកម្មការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ក៏គួរតែរំលាយដែរ ព្រោះគណៈកម្មការនេះបានជ្រើសតាំងមេឃុំ និងសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំកាន់តំណែង តាមអំណាចសន្លឹកឆ្នោត។

ច្បាប់ស្ដីពីការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលឃុំ-សង្កាត់មាត្រា១១ ចែងថា ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់មានអាណត្តិ ៥ឆ្នាំ ហើយត្រូវផុតកំណត់នៅពេលដែលមានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ថ្មីចូលកាន់តំណែង។

មន្ត្រីអង្កេតជាន់ខ្ពស់អង្គការខុមហ្វ្រែល (Comfrel) លោក កន សាវាង្ស យល់ថា អំណាច តុលាការគឺជាអំណាចឯករាជ្យ ដែលធានាដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញពុំមានបុគ្គលណាម្នាក់ បំពានស្ថាប័ននេះបានទេ តែយ៉ាងណាលោកការបកស្រាយណាមួយដោយអ្នកកាន់អំណាច មុនពេលតុលាការមិនទាន់សម្រេចក្តីគឺជាសញ្ញាបង្គាប់បញ្ជារ និងគ្រប់ដណ្តប់លើអំណាចតុលាការ។ លោកថា អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន នគរបាល និងយោធា គឺជាមន្ត្រីបំពេញកិច្ចការងាររដ្ឋ បម្រើពលរដ្ឋគ្រប់រូបដោយស្មើភាព ក៏ប៉ុន្តែបើមន្ត្រីទាំងនោះ យកតួនាទីដើរបញ្ចុះបញ្ចូលបម្រើឲ្យបក្សនយោបាយណាមួយ គឺជារឿងមិនត្រឹមត្រូវ និងខុសច្បាប់៖ «គេមិនមានឲ្យធ្វើការពាក់ព័ន្ធការគំរាមគំហែង និងការលូងលោមទិញទឹកចិត្តមានន័យថា ធ្វើរបៀបនេះមិនត្រឹមត្រូវតាមផ្លូវច្បាប់ទេ។ បើគណបក្សមួយមិនទាន់រលាយ ទោះបីម្នាក់ទៀតដើរចេញក៏ដោយ មានមន្ត្រីច្រើនទៀត សមាជិកភាពច្រើនទៀតដែលងើបឡើងក្នុងបេក្ខជនហ្នឹង»។

ទោះយ៉ាងណាមន្ត្រីមូលដ្ឋានមកពីបក្សសង្គ្រោះជាតិប្តេជ្ញាថា នឹងបន្តធ្វើកិច្ចការតាមតួនាទី នឹងមិនភ័យព្រួយចំពោះការអំពាវនាវ របស់លោក ហ៊ុន សែន នោះទេ។ ពួកគេចាត់ទុកដំណែងនេះ គឺពលរដ្ឋផ្តល់ជូនតាមអំណាចសន្លឹកឆ្នោត និងធានាដោយច្បាប់ស្ដីពីការគ្រប់រដ្ឋបាលឃុំ-សង្កាត់ និងច្បាប់ស្ដីពីការបោះឆ្នោត ហេតុនេះការរំសាយអាសនៈក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់របស់លោក ហ៊ុន សែន គឺជាទង្វើខុសច្បាប់ធ្ងន់ធ្ងរ៕

ប៉ូលិសខេត្តបាត់ដំបងឃាត់រថយន្តដឹកសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ

មន្ត្រីប៉ូលិសនៃអធិការនគរបាលស្រុករុក្ខគិរី ខេត្តបាត់ដំបង បានឃាត់រថយន្តដឹកក្រុមប្រឹក្សាឃុំចំនួន៧នាក់ របស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នៅស្រុកនេះ ខណៈដែលពួកគេកំពុងធ្វើដំណើរ ដើម្បីទៅចូលរួមប្រជុំពង្រឹងគណបក្សនៅទីស្នាក់ការគណបក្សខេត្ត ហើយធ្វើឲ្យពួកគាត់មិនអាចទៅគោលដៅ កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី៥ វិច្ឆិកា។
មន្ត្រីក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ប្រមាណ២០០នាក់ បានទៅជួបជុំគ្នា នៅទីស្នាក់ការគណបក្សខេត្តបាត់ដំបង ដូចការគ្រោងទុក បើទោះបីជាមានសមត្ថកិច្ចរារាំងដំណើរពួកគាត់នៅតាមផ្លូវខ្លះក៏ដោយ។
ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ខេត្តបាត់ដំបង លោក ជា ជីវ ឲ្យដឹងនៅថ្ងៃទី៥ វិច្ឆិកា ថា យ៉ាងហោចណាស់ មានក្រុមប្រឹក្សាគណបក្សមកពីតាមឃុំសង្កាត់ចំនួន២០០នាក់ បានចូលរួមប្រជុំ ដើម្បីពង្រឹងគណបក្សនៅទីស្នាក់ការបក្សខេត្ត។ លោក ជា ជីវ អះអាងទៀតថា ការជួបជុំគ្នានេះ ដើម្បីត្រៀមខ្លួនជាធ្លុងមួយ របស់សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ ក្នុងការសម្រេចចិត្តទៅបោះឆ្នោតជ្រើសរើស សមាជិកព្រឹទ្ធសភានៅខែកុម្ភៈខាងមុខ៖ «ម្យ៉ាងវិញ ដោយសារតែព្រឹត្តិការណ៍នយោបាយ ដែលមានការប្រើប្រាស់ពាក្យសម្ដី អូសទាញសមាជិកប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់របស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិដូច្នេះ ខ្ញុំត្រូវតែជួបប្រជុំពង្រឹងស្មារតី និងកិច្ចប្រជុំដែលយើងត្រូវធ្វើបន្ត»។
ទោះជាយ៉ាងណានៅក្នុងការជួបជុំនេះ សមត្ថកិច្ចខេត្តបាត់ដំបង មានទាំងក្នុងឯកសណ្ឋានប៉ូលិសនិងឯកសណ្ឋាន ស៊ីវិលជិត១០នាក់ បានដាក់ឃ្លាំមើលនៅជុំវិញទីស្នាក់ការគណបក្ស ប៉ុន្តែមិនបានបង្កបញ្ហាដល់ប្រជុំនោះទេ។ ចំណែកឯ រថយន្តដឹកក្រុមប្រឹក្សាឃុំមួយគ្រឿង ដែលមានគ្នាចំនួន ៧នាក់មកពីស្រុករុក្ខគិរី ត្រូវប៉ូលិសស្រុកមួយនេះ ឃាត់ជាប់ ធ្វើឲ្យមិនអាចទៅចូលរួមប្រជុំបានទេ៖ «ហើយពួកខ្ញុំអត់បានធ្វើដំណើរទៅទេ ដោយសារមានសមត្ថកិច្ចស្ទាក់រារាំង ហើយឆែករកប័ណ្ណបើកបរ ដែលធ្វើឲ្យយឺតពេលក្នុងការធ្វើដំណើររបស់ពួកយើងខ្ញុំ»។

ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះស្នងការរងនគរបាលខេត្តបាត់ដំបង ទទួលបន្ទុកផ្នែកព្រហ្មទណ្ឌ លោក ជេត វណ្ណី មានប្រសាសន៍យ៉ាងខ្លីថា ចាំលោកឆែកមើលសិន ហើយក៏ផ្ដាច់ទូរស័ព្ទទៅវិញ ប៉ុន្តែក្រោយមកអាស៊ីសេរី បានទាក់ទៅលោកម្ដងទៀតតែពុំមានអ្នកទទួល៖ «ខ្ញុំសុំឆែកមើលបាទការនេះ ទាល់តែឆែកមើលបន្តិចបាននិយាយកើតបាទ»។
មន្ត្រីស៊ើបអង្កេតជាន់ខ្ពស់អង្គការខុមហ្វ្រែល (Comfrel) លោក កង សាវាង្ស លើកឡើងថា មន្ត្រីគណបក្សប្រឆាំងជួបជុំគ្នា ដើម្បីពង្រឹងសមាជិកគណបក្សរបស់ខ្លួននេះ គឺពុំមានអ្វីខុសច្បាប់ឡើយ។លោកអះអាងទៀតថា ករណីមានសមត្ថកិច្ចរារាំងដំណើរក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់របស់គណបក្សណាមួយ មិនឲ្យទៅចូលរួមប្រជុំគណបក្សនោះ លោក ចាត់ជាទង្វើខុសច្បាប់៖ «ក្នុងការប្រមូលផ្ដុំមានគ្រប់គណបក្សនយោបាយ មិនថាគណបក្សណាទេ ដូច្នេះសិទ្ធិសេរីភាពនេះ ក្នុងការប្រើប្រាស់អនុវត្តន៍ឲ្យស្មើៗគ្នា អត់អាចមកអ្នកនេះធ្វើបានអ្នកនោះធ្វើមិនបាន ឬក៏ខុសច្បាប់ គឺអត់មានទេ លើកលែងតែអ្នកនោះជួបជុំដោយប្រើអំពើហិង្សា ក្នុងការធ្វើកូដកម្មអីផ្សេងៗ បានគេត្រូវហាមឃាត់។ ហើយបើគ្រាន់តែ ជួបជុំគ្នាធម្មតា គឺអត់មានហើយត្រូវមានការគាំពារពីអាជ្ញាធរទៀតផង»។
ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិខេត្តបាត់ដំបងលោក ជា ជីវ អះអាងថា ក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់គណបក្សលោក ដែលបានចូលរួមប្រជុំទាំងអស់បានប្ដេជ្ញាថា ពួកគេនឹងបម្រើឲ្យដំបូលព្រះអាទិត្យទៅមុខទៀត ដោយមិនលក់ឧត្ដមគតិទៅជ្រកក្រោមដំបូលទេវតាឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀតលោក ថា សកម្មជនគណបក្សទាំងអស់ក៏ត្រៀមធ្វើយុទ្ធនាការពង្រឹងគណបក្សឲ្យកាន់តែខ្លាំងក្លាទ្វេដងថែមទៀតដែរ៕

សកម្មជនការពារព្រៃឈើថា បទល្មើសព្រៃឈើកើតឡើងខ្លាំងក្នុងពិធីបុណ្យអុំទូក

ខណៈពលរដ្ឋខ្មែររាប់ម៉ឺននាក់ កំពុងចូលរួមសប្បាយរីករាយនៅក្នុងពិធីបុណ្យអុំទូក ឈ្មួញរកស៊ីឈើក៏កំពុងសប្បាយកាប់ឈើ និងដឹកជញ្ជូនគ្មានពេលស្រាកស្រាន្តឡើយ។ អ្នកធ្វើការងារផ្នែកបរិស្ថានថា ប៉ុន្មានថ្ងៃនេះ បទល្មើសព្រៃឈើកំពុងកើតឡើងយ៉ាងគំហុកនៅក្នុងព្រៃ និងការដឹកជញ្ជូនឈើពីកម្ពុជាទៅប្រទេសវៀតណាម ទាំងថ្ងៃទាំងយប់។
ឈ្មួញព្រៃឈើល្មើសច្បាប់បានឆក់យកឱកាសដែលក្រុមសមត្ថកិច្ច និងអ្នកពាក់ព័ន្ធឈប់សម្រាកនៃព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក សម្រុកចូលព្រៃកាប់ និងដឹកទៅលក់នៅប្រទេសវៀតណាមយ៉ាងគឃ្លើន។ សកម្មជនការពារព្រៃឈើថា ការបណ្ដែតបណ្ដោយឲ្យកើតមានបទល្មើសព្រៃឈើដូចនេះ ព្រោះខ្វះការយកចិត្តទុកពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាល។
សកម្មជនការពារព្រៃឡង់ខេត្តកំពង់ធំ លោក មីង អូន ឲ្យអាស៊ីសេរីដឹងថា នៅក្នុងព្រៃលាន់លឺតែសំឡេងអារឈើ ចំណែកនៅតាមផ្លូវចេញចូលព្រៃ ឃើញគោយន្តដឹកឈើចេញ ហើយមានឡានតូចធំចាំដឹកចេញពីព្រៃ។ លោកថា ឲ្យតែមានពិធីបុណ្យទានធំៗ ដូចជាបុណ្យចូលឆ្នាំ ភ្ជុំបិណ្ឌ និងបុណ្យអុំទូក បទល្មើសព្រៃឈើគឺកើតឡើងខ្លាំង។ លោកព្រួយបារម្ភថា បើរដ្ឋាភិបាលនៅតែបណ្ដែតបណ្ដោយដូចនេះ ព្រៃឈើកម្ពុជា នឹងវិនាសអន្តរាយ។
ដូចគ្នានេះដែរ សមាជិកក្រុមកិច្ចការពិសេសសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា លោក សឿន ពិសិទ្ធ ប្រាប់ដែរថា ប៉ុន្មានថ្ងៃនេះ ឈ្មួញកំពុងសម្រុកដឹកឈើពីកម្ពុជាទៅប្រទេសវៀតណាម ពីខេត្តជាប់ព្រំដែន រតនគិរី មណ្ឌលគិរី និងកំពង់ចាម តាមច្រកត្រពាំងផ្លុង និងច្រកអូយ៉ាដាវ ជាដើម។ លោកថា ករណីបទល្មើសព្រៃឈើកើតឡើងខ្លាំង ក្នុងរដូវបុណ្យទានដូចនេះ លោកស្នើទៅក្រសួងពាក់ព័ន្ធបែងចែកកម្លាំងឲ្យមានអ្នកនៅចាំការពារយាមកាមគ្រប់ច្រកចេញចូលដែលឈ្មួយញដឹកជញ្ជូនឈើ។ «សំឡេង»
ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន សែន តែងចេញមុខប្រកាសក្ដែងៗថា រដ្ឋាភិបាលរបស់នឹងការពារព្រៃឈើឲ្យបានគង់វង្ស លោកថែមទាំងប្រកាសដាក់ជីវិតថែមទៀតផងបើការពារព្រៃឈើមិនបាន។ ប៉ុន្តែ ព្រៃឈើនៅតែរងការបាត់បង់ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ។
ជាងនេះទៅទៀត ខណៈ លោក ហ៊ុន សែន ហាក់ដូចជាបរាជ័យក្នុងកិច្ចការពារព្រៃឈើ អង្គការគ្លូបល វីនេស (Global Witness) បានរកឃើញថា លោក ហ៊ុន សែន មានជាប់ទាក់ទងនឹងការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ដោយឈ្មួញព្រៃឈើ ផ្ដល់លុយរាប់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំៗ ទៅលោក ហ៊ុន សែន ជាថ្នូរដែលអាចឲ្យពួកអាចប្រកបរបរនេះបានតទៅទៀត។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន លោក សៅ សុភាព បញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលបានយកចិត្តទុកដាក់កំណែទម្រង់ច្រើន លើកិច្ចគាំពារព្រៃឈើ និងទប់ស្កាត់បទល្មើសធនធានធម្មជាតិ។
ប៉ុន្តែ នាយកប្រតិបត្តិនៃសម្ព័ន្ធគណនេយ្យភាពសង្គមកម្ពុជា (ANSA) លោក សន ជ័យ យល់ថា នេះជារឿងគួរឲ្យសោកស្ដាយ ខណៈស្ថាប័នបង្ក្រាបព្រៃឈើជាច្រើនកំពុងធ្វើការងារនេះ បើទោះជាសមត្ថកិច្ចមួយចំនួនរវល់នឹងរៀបចំពិធីបុណ្យអុំទូក។ «សំឡេង»
សកម្មជនការពារព្រៃឈើយល់ថា បទល្មើសព្រៃឈើកើតមាន នៅកន្លែងទិញឈើ ដូច្នេះពួកគេស្នើទៅរដ្ឋាភិបាលបិទមិនឲ្យ មានការនាំឈើចេញក្រៅប្រទេស គឺបទល្មើសព្រៃឈើក៏មិនអាចកើតឡើងទៀតដែរ។ ចំណែក ប្រធានអង្គការកិច្ចការពិសេសសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា លោក អ៊ូច ឡេង និយាយថា ការបណ្ដែតបណ្ដោយឲ្យមាន រោងចក្រអារឈើ និងសិប្បកម្មកែច្នៃឈើប្រណិតជាច្រើន គឺជាប្រភពនៃឧក្រិដ្ឋកម្មព្រៃឈើ នៅតំបន់ព្រៃឡង់ និងនៅតំបន់ផ្សេងទៀត៕

Thursday, March 9, 2017

This is the ground-launched cruise missile that Russia has reportedly just deployed

On Tuesday, the New York Times reported that Russia had “secretly deployed” at least one operational unit of a ground-launched cruise missile known as the SSC-8.
The move, if confirmed, would be a direct violation of a landmark 1987 treaty that banned ground-launched missiles with a range between 300 to 3,400 miles. Commonly referred to as the INF or Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty, it was billed at the time of its signing as one of the most “detailed and stringent” treaties in the history of nuclear arms control.
The existence of the SSC-8 missile is not new. Reports indicate that the nuclear-capable missile was first tested in early 2008. In 2014, after several years of watching the development of the missile program, the Obama administration announced that Russia had violated the INF treaty.
“The missile has been several years in development, so it is not a surprise,” said Jeffrey Lewis, the director of the East Asia Nonproliferation Program at the Middlebury Institute of International Studies at Monterey. “That said, there is a big difference between a system being developed and one that is deployed with military units.”
On Tuesday, a defense official, speaking on the condition of anonymity to discuss intelligence matters, would not say that the missiles had been “deployed” but that they had “moved around” in recent months. Army Lt. Col. Michelle Baldanza would not comment on the movement of the missiles but said that Russia remains in violation of its INF treaty obligations.
Michael Kofman, a Russian military analyst at the research organization CNA, indicated that the two units mentioned in the New York Times report are probably divisions similar to the structure of Iskander missile units. Traditionally, each missile division has four vehicles capable of launching the system, accompanied by supporting units meant for targeting, maintenance and reloading, Kofman said. He added that it would have taken months to prepare the missiles and their launchers for actual field deployments, raising questions about how long the Obama and Trump administrations knew of their location before it was reported on by the Times.

Little is known about the SSC-8, but according to Lewis, the missile is probably a ground-based version of the Russians’ Kalibr cruise missile. The Kalibr is a ship- and submarine-launched missile capable of carrying about 1,000 pounds of conventional explosives or a nuclear warhead. In a show of force, Russian vessels have launched Kalibrs into Syria on several occasions. While there are multiple variants of the Kalibr, its max range is about 1,500 miles.
The biggest question mark, however, is what the SSC-8 is launched from. If it is a larger variant of the Russian 9M728 cruise missile fired from the INF treaty-compliant Iskander short-range missile system, it might be able to fit on the same launcher, thus making it difficult for surveillance to discern the difference between the two.
It is unclear how the United States will respond to the continued development and potential deployment of the new missile. President Trump has called for warmer relations with Moscow, but Republican lawmakers voiced concern Tuesday over the reported missile activity.
“In light of the most recent developments, it is time for the new administration to take immediate action to enhance our deterrent posture in Europe and protect our allies,” Senate Armed Services Committee Chairman John McCain (R-Ariz.) said in a statement. “More broadly, we must continue the ongoing modernization of U.S. nuclear forces and ensure that NATO’s nuclear deterrence forces are survivable, well-exercised, and increasingly ready to counter Russian nuclear doctrine, which calls for the first use of nuclear weapons.”

សហរដ្ឋអាមេរិកចោទប្រកាន់ប្រទេសរុស្ស៊ីថា ដាក់ពង្រាយកាំជ្រួចមីស៊ីលដែលរំលោភសន្ធិសញ្ញាត្រួតត្រាអាវុធ

លោកឧត្តមសេនីយ៍ Paul Selva ផ្តល់សក្ខីកម្មនៅវិមានសភា Capitol Hill ក្នុងរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៤។

សហរដ្ឋអាមេរិកបានចោទប្រកាន់ជាសាធារណៈដល់ប្រទេសរុស្ស៊ីជាលើកដំបូងចំពោះការដាក់ពង្រាយកាំជ្រួចមីស៊ីលដែលរំលោភកិច្ចព្រមព្រៀងការត្រួតត្រាអាវុធដែលមានវ័យចំណាស់៣០ឆ្នាំ។
ឧត្តមសេនីយ៍ Paul Selva នាយអគ្គសេនាធិការរងកងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិក បានបញ្ជាក់នៅវិមានរដ្ឋសភា Capitol Hill សហរដ្ឋអាមេរិកថា ការដាក់ពង្រាយកាំជ្រួចនៅនឹងដីរំលោភស្មារតីនៃសន្ធិសញ្ញាកម្លាំងនុយក្លេអ៊ែរវង់ប្រតិបត្តិការមធ្យមឆ្នាំ១៩៨៧។
កំណត់សម្គាល់របស់លោកឧត្តមសេនីយ៍ Selvaកាលពីថ្ងៃពុធនៅពីមុខគណៈកម្មាធិការគ្រឿងអាវុធរបស់សភាតំណាងរាស្រ្តអាមេរិកជាការបញ្ចាក់ជាសាធារណៈលើកទីមួយរបស់យោធាសហរដ្ឋអាមេរិកនូវរបាយការណ៍កាលពីខែមុនថា រុស្ស៊ីបានដាក់ពង្រាយកាំជ្រួចនោះដោយសម្ងាត់។
លោកឧត្តមសេនីយ៍ Selva បានផ្តល់សក្ខីកម្មថា ការដាក់ពង្រាយកាំជ្រួចមីស៊ីលរបស់រុស្ស៊ីបណ្តាលឲ្យគ្រោះថ្នាក់ដល់ទីតាំងកងទ័ពរបស់យើងភាគច្រើននៅក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប។លោកឧត្តមសេនីយ៍និយាយបន្តទៀតថា ចំណាត់ការនេះជាការប៉ុនប៉ង របស់រុស្ស៊ីដើម្បីគំរាមកំហែងដល់អង្គការអូតង់។
អតីតរដ្ឋបាលរបស់ប្រធានាធិបតីបារ៉ាក់ អូបាម៉ា បាននិយាយថា កាំជ្រួចមីស៊ីលប្រភេទ SSC-8 បានត្រូវសាកល្បងនៅឆ្នាំ២០១៤ ដែលជាការរំលោភសន្ធិសញ្ញាដែលបានហាមឃាត់កាំជ្រួចមីស៊ីលសហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ីវង់ប្រតិបត្តិការមធ្យមដាក់ពង្រាយនៅលើដី។
ការរំលោភនេះបានត្រូវលើកឡើងជាលើកដំបូងដោយលោក Rose Gottemoeller អគ្គ លេខាធិការរងរបស់អង្គការអូតង់ជាមួយមន្រ្តីរុស្ស៊ីនៅឆ្នាំ២០១៣ ដែលកាលនោះលោកជាមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ទទួលបន្ទុកការត្រួតត្រាអាវុធរបស់ក្រសួងការបរទេសអាមេរិកក្នុងអំឡុងនៃរដ្ឋបាលរបស់លោកអូបាម៉ា៕

ចិនព្រមានថា សហរដ្ឋអាមេរិកនិងប្រទេសកូរ៉េខាងជើងកំពុងឆ្ពោះទៅរកការប៉ះទង្គិចគ្នា

លោក Wang Yi រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសចិនថ្លែងនៅក្នុងសន្និសីទកាសែតមួយនៅក្នុងក្រុងប៉េកាំង ប្រទេសចិន កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៧។

រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសចិនបានព្រមានថា សហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសកូរ៉េខាងជើងកំពុងឆ្ពោះទៅរកការប៉ះទង្គិចគ្នា ដោយលើកពីហេតុផលនៃការកើនឡើងនៃការតានតឹងនៅឧបទ្វីបកូរ៉េ។ លោករដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសចិន ក៏បានជំរុញឲ្យភាគីទាំង២ចាត់វិធានការដើម្បីបន្ធូរបន្ថយស្ថានភាពនេះ។
ក៏ប៉ុន្តែនៅពេលដែលរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសចិន Wang Yi បាននិយាយពីអ្វីដែលលោកពណ៌នាថា «វិបត្តិកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង‍» នោះ ពួកអ្នកវិភាគបាននិយាយថា កំណត់សម្គាល់របស់លោករដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសចិនសង្កត់ពីការចុះថយឥទ្ធិពលរបស់រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំងលើរដ្ឋាភិបាលក្រុងព្យុងយ៉ាង ហើយនិងព្រឹត្តិការណ៍នៅលើឧបទ្វីបកូរ៉េ។
ថ្លែងប្រាប់ពួកអ្នកយកព័ត៌មាននៅខាងក្រៅជំនួបនយោបាយកម្រិតខ្ពស់ប្រចាំឆ្នាំ លោករដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសចិន Wang Yiបានរិះគន់រដ្ឋាភិបាលក្រុងព្យុងយ៉ាងពីការមិនអើពើការដាក់ទណ្ឌកម្មរបស់អន្តរជាតិ ហើយនិងការជំទាស់ប្រឆាំងដល់កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ និងកាំជ្រួចមីស៊ីលរបស់កូរ៉េខាងជើង។ លោករដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសចិន បានជជែកឲ្យហេតុផលថា សមយុទ្ធយោធាទ្រង់ទ្រាយធំដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ក៏បានបង្កើនការតានតឹងដែរ។
លោករដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសចិន Wang Yi បាននិយាយបន្ថែមទៀតថា «ភាគីទាំង២ដូច ជារទេះភ្លើង២ខ្សែដែលកំពុងបង្កើនល្បឿនសំដៅដាក់គ្នា ដោយគ្មានភាគីណាមួយមានឆន្ទៈដកថយទេ។ សំណួរគឺថា តើភាគីទាំង២ប្រុងប្រៀបដើម្បីប៉ះទង្គិចគ្នាហើយឬនៅ?‍»។
លោករដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសចិន បានអំពាវនាវកូរ៉េខាងជើងបញ្ចប់ការសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងកាំជ្រួចមីស៊ីលរបស់ខ្លួនជាមុនសិនហើយសហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវតែបញ្ឈប់សមយុទ្ធយោធារបស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង៕

Wednesday, March 8, 2017

ជនភៀសខ្លួនអ៊ីរ៉ង់ព្យាយាមបង្កើតសហគមន៍ក្នុងព្រះវិហារគ្រិស្តសាសនានៅក្នុងទីក្រុងហ្សាការតា

គ្រិស្តសាសនិកប្រមូលផ្តុំគ្នាអធិដ្ឋាននៅភាគខាងជើងនៃក្រុងហ្សាការតា។

នៅក្នុងបន្ទប់ទទួលភ្ញៀវមិនសូវមានការតុបតែងមួយស្ថិតក្នុងផ្សារទំនើបនៅក្នុងស្រុក Kelapa Gading ក្នុងក្រុង North Jakarta គឺជាកន្លែងសម្បូរទៅដោយពលរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ីកាត់ចិន រស់នៅយ៉ាងច្រើនកុះករនោះ បានមកប្រមូលផ្តុំគ្នានៅទីនេះដើម្បីធ្វើការបន់ស្រន់។ គេបានឮអាចារ្យសូត្រធម៌ថា៖ «ចូរស្រឡាញ់ព្រះរបស់អ្នក និងអ្នកជិតខាងរបស់អ្នក»។ លោកអាចារ្យរូបនោះគឺជាជនភៀសខ្លួនកាន់សាសនាគ្រិស្តនិកាយប្រូតេស្តង់ បានភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេសអ៊ីរ៉ង់កាលពី៦ឆ្នាំមុនដើម្បីគេចពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដោយក្រុមអាជ្ញាធរ។

ហ្សាការតា — សូមស្វាគមន៍មកកាន់ភ្នាក់ងារសេវាជនភៀសខ្លួនសម្រាប់ជនជាតិពែក ដែលស្ថិតនៅក្នុងព្រះវិហារសាសនាគ្រិស្ត សម្រាប់ជនភៀសខ្លួនអ៊ីរ៉ង់នៅក្នុងទីក្រុងហ្សាការតា។
លោក Mohamed Rasool Bagherian គឺជាបព្វជិតម្នាក់ដែលបានរត់គេចខ្លួនចេញពីប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ជាមួយក្រុមគ្រួសាររបស់លោក ដោយសារតែពួកគេគោរពសាសនាគ្រិស្ត។ ជនភៀសខ្លួនជាច្រើនបានប្តូរទៅគោរពសាសនាគ្រិស្ត ក្នុងអំឡុងពេលដែលពួកគេជួបប្រទះបទពិសោធន៍អាក្រក់ៗជាច្រើនឆ្នាំនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ជាទីដែលជនភៀសខ្លួន និងអ្នកស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោន មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើការ ឬចូលសាលារៀន។ អ្នកមកព្រះវិហារជាទៀងទាត់មួយចំនួន មិនមែនជាគ្រិស្តសាសនិកនោះទេ ពួកគេគ្រាន់តែជាជនភៀសខ្លួន ហើយចង់ជួបជុំជាមួយជនជាតិអ៊ីរ៉ង់ដូចគ្នា និងដើម្បីទទួលបានអាហារទទួលទាន។
ហេតុអ្វីបានជាជនជាតិអ៊ីរ៉ង់ងាកទៅកាន់សាសនាគ្រិស្ត?
សាសនាគ្រិស្តនៅតែទទួលបានប្រជាប្រិយភាពយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ បើទោះបីជាការឈប់ជឿលើសាសនាឥស្លាមអាចត្រូវបានគេដាក់ទោសប្រហារជីវិតនៅក្នុងប្រទេសដែលដឹកនាំដោយសាសនានេះក៏ដោយ។ ក្រៅពីជនជាតិអាមេនី និងជនជាតិអាហ្សេរីកាន់សាសនាគ្រិស្តដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់អស់រាប់សតវត្សរ៍មកហើយ ក៏មានការកើនឡើងចំនួនអ្នកកាន់សាសនាមូស្លីមនិកាយស៊ីអ៊ីត ដែលបានងាកទៅកាន់សាសនាគ្រិស្តជាច្រើនផងដែរ។
ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលបានប៉ាន់ស្មានថា នៅប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ក្នុងចំណោមពលរដ្ឋចំនួន ៧៥ លាននាក់ មានអ្នកកាន់សាសនាគ្រិស្តប្រមាណពី ៣០០.០០០ ទៅ៥០០.០០០នាក់ ។ អ្នកកាន់សាសនាគ្រិស្តបានយកផ្ទះធ្វើជា «ព្រះវិហារ» ដោយសារតែបព្វជិតអាចនឹងត្រូវបានគេចាប់ខ្លួននៅតាមព្រះវិហារ។
លោក Bagherian និងភរិយារបស់លោកបានប្តូរមកកាន់សាសនាគ្រិស្តនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៥។ លោកបាននិយាយថា ការប្តូរទៅគោរពសាសនាគ្រិស្តមិនត្រូវបានគេលើកទឹកចិត្តទេនៅក្នុងក្រុងតេហេរ៉ង់ ហើយក៏គ្មាននរណាធ្វើបាបយើងទេនៅពេលនោះ។ លោកបានយកផ្ទះរបស់លោកធ្វើជាព្រះវិហារអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។
លោកបានប្រាប់ VOA ថា៖ «ប៉ុន្តែលោក Ahmedinajad អតីតប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ បានចាប់ផ្តើមដាក់សម្ពាធលើអ្នកកាន់សាសនាគ្រិស្ត ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោត។ ខ្ញុំត្រូវបានគេចាប់ខ្លួនពីរដង ម្តងនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ និងម្តងទៀតនៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ ហើយបន្ទាប់មកគេបានបង្ខំឲ្យយើងចាកចេញពីប្រទេសនេះ។ យើងមានកូនប្រុសតូចមួយ ហើយយើងបារម្ភពីអាយុជីវិតរបស់គេ»។
កូនប្រុសរបស់ពួកគេឈ្មោះ Ahura មានអាយុ៨ឆ្នាំ និងបានដឹងធំក្តីនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។
ព្រះវិហារសហគមន៍
ប្រសិនបើក្រុងហ្សាការតាមិនមែនជាកន្លែងសមរម្យសម្រាប់គ្រួសារនេះ នោះព្រះវិហារជាកន្លែងដែលផ្ទុយពីនេះ។ លោក Bagherian គឺជាបព្វជិតមានប្រជាប្រិយភាពម្នាក់។ លោកនិយាយ ភាសាអ៊ីរ៉ង់ និងភាសាអង់គ្លេសបានយ៉ាងល្អ។ លោកអាចធ្វើធម្មទេសនាបានរយៈពេល៩០នាទី ដោយមានដាក់បទបង្ហាញជា PowerPoint ផងដែរ។ គាត់ទេសនាចេញពីអសនៈ Lucite ដ៏ភ្លឺច្បាស់ និងមានបំពាក់ទៅដោយផ្កាពណ៌ស្វាយ និងទៀនអគ្គិសនី។
កិច្ចជួបជុំដើម្បីពិធីសាសនានោះផ្តើមដំបូងជាមួយនឹងបទចម្រៀងដែលគ្រប់គ្នាច្រៀងតាមជាភាសាអង់គ្លេស និងភាសាអ៊ីរ៉ង់។ កាលពីថ្ងៃអាទិត្យនាពេលថ្មីៗនេះ លោក Bagherian ធ្វើបទអត្ថាធិប្បាយដោយលើកយករឿងប្រៀបធៀបទាក់ទងនឹងក្អមថ្លាមួយ ដែលស្រ្តីក្រីក្រម្នាក់ប្រើដើម្បីដុសលាងព្រះបាទរបស់ព្រះយេស៊ូ ដោយប្រើទឹកអប់ដ៏ថ្លៃរបស់នាង។
លោក Bagherian បានប្រាប់ក្រុមមនុស្សប្រមាណជា៣០នាក់ថា៖ «ប្រសិនបើអ្នកធ្វើអ្វីមួយសម្រាប់ព្រះ នោះវាមិនអាចកាត់ថ្លៃបានទេ»។ នៅពេលសួរថា តើគាត់យល់ឃើញថាការព្យាយាមដ៏លំបាករបស់គ្រួសារគាត់គឺដើម្បីទទួលបានសេរីភាពសាសនាឬយ៉ាងណានោះ គាត់បានឆ្លើយថា «នេះជាផ្លូវមួយដែលយើងសម្លឹងឃើញ»។
ទីភ្នាក់ងារជនភៀសខ្លួនសម្រាប់ជនជាតិពែក ទទួលបានបន្ទប់ប្រជុំរបស់ខ្លួនពីព្រះវិហារគ្រិស្ត Abbalove Ministries ដែលជាព្រះវិហារឥណ្ឌូនេស៊ី-ចិន និងមានសមាជិកប្រមាណជា២.០០០នាក់ ដែលធ្វើការប្រជុំនៅក្នុងសាលជាប់នោះ នៅរៀងរាល់រសៀលថ្ងៃអាទិត្យ។ ព្រះវិហារ Abbalove ក៏ផ្តល់អាហារថ្ងៃត្រង់និងសេវាផ្សេងៗទៀតសម្រាប់ការជួបប្រជុំតូចៗ។
លោក Bagherian និយាយថា៖ «សមាជិករបស់ព្រះវិហារ Abbalove ទទួលបានពរច្រើនណាស់។ ពួកគេបានជួលផ្ទះសំណាក់នៅក្នុងស្រុក Kelapa Gading ឲ្យគ្រួសាររបស់ខ្ញុំនៅ អំឡុងពេលដែលពួកយើងរង់ចាំព័ត៌មានអំពីសិទ្ធិជាជនភៀសខ្លួនរបស់យើង»។
គ្រួសារលោក Bagherians ធ្លាប់បានអធិដ្ឋាននៅក្នុងព្រះវិហារ Anglican ក្នុងក្រុងហ្សាការតា ប៉ុន្តែកាលពី ៣ ឆ្នាំមុន គ្រូគង្វាលជនជាតិអូស្រ្តាលីរបស់ពួកគេ គឺលោក Jeff Hammond បានឲ្យយោបល់ថា ពួកគេគួរតែបង្កើតទីភ្នាក់ងារដែលប្រើប្រាស់ភាសា អ៊ីរ៉ង់ ដាច់ដោយឡែកមួយសម្រាប់សហគមន៍ជនភៀសខ្លួន។
ស្រ្តីជនជាតិអ៊ីរ៉ង់វ័យកណ្តាលម្នាក់ដែលបានលាងបាបកាលពីឆ្នាំមុននៅក្នុងក្រុងហ្សការតា និយាយថា៖ «កូនស្រីរបស់ខ្ញុំ និងខ្ញុំបានរកឃើញសហគមន៍នេះនៅពេលយើងមកដល់ក្រុងហ្សាការតា ហើយយើងមានអារម្មណ៍ថា យើងបានឃើញពន្លឺថ្មី។ លោកអ្នកមិនអាចយល់ច្បាស់ទេថា ច្បាប់ឥស្លាមអាក្រក់ប៉ុនណាសម្រាប់យើង។ ជាពិសេសថាតើច្បាប់នោះ គាបសង្កត់ស្រ្តីយ៉ាងដូចម្តេចនោះ។ ខ្ញុំមិនស្តាយក្រោយទេ បន្ទាប់ពីខ្ញុំបានប្តូរជំនឿរួចមក»។
ករណីដ៏លំបាកសម្រាប់ការតាំងទីលំនៅថ្មី
មិនដូចជនភៀសខ្លួនអាហ្វហ្គានីស្ថានដែលមានចំនួនប្រមាណជាពាក់កណ្តាលនៃចំនួនជនភៀសខ្លួន និងអ្នកសុំសិទ្ធិជ្រកកោនទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីទេ ជនភៀសខ្លួនអ៊ីរ៉ង់មានចំនួនតែ៣ភាគរយប៉ុណ្ណោះ ហើយភាគច្រើនជាអ្នកមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះ និងជាអ្នកមានការងារល្អៗដែលបានប្រតិកម្មខ្លាំងៗនៅក្រោមការដឹកនាំបែបសាសនានៅក្នុងប្រទេសកំណើតរបស់ខ្លួន។
ការណ៍នេះធ្វើឲ្យពួកគេមានការលំបាកក្នុងការទទួលបានប័ណ្ណជនភៀសខ្លួនពីឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួន UNHCR កុំថាឡើយលទ្ធភាពក្នុងការស្ថិតនៅក្នុងបញ្ជីរង់ចាំនោះ។ ខណៈដែលក្រុមជនភៀសខ្លួនអំបូរ Hazara អាហ្វហ្គានីស្ថានមានអំណះអំណាងអំពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដល់អាយុជីវិតនោះ ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់មានរដ្ឋាភិបាលដែលមានស្ថិរភាព ទោះណាខ្លួនជារបបផ្តាច់ការក៏ដោយ។
ការណ៍នេះធ្វើឲ្យជនជាតិអ៊ីរ៉ង់មានអាទិភាពតិចតួចសម្រាប់ការតាំងទីលំនៅថ្មី។ ជាការពិត ជារៀងរាល់ឆ្នាំ មានជនភៀសខ្លួនអ៊ីរ៉ង់ចំនួនតិចតួច ដែលមិនសប្បាយចិត្តដោយសារការបដិសេធមិនផ្តល់សិទ្ធិជនភៀសខ្លួន ឬសិទ្ធិជ្រកកោន ហើយបានជ្រើសរើសយកមធ្យោបាយមួយដែលគេហៅថា «ការធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ដោយស្ម័គ្រចិត្ត» ដោយពួកគេប្តូរទៅសុំជំនួយពីអង្គការទេសន្តរប្រវេសន៍អន្តរជាតិ IOM។ អង្គការនេះធ្វើការកក់សំបុត្រដោយឥតគិតថ្លៃដើម្បីឲ្យពួកគេបានទៅប្រទេសអ៊ីរ៉ង់វិញ។
ជនភៀសខ្លួនស្ទើរតែទាំងអស់នៅព្រះវិហារក្នុងកម្មវិធីថ្ងៃអាទិត្យ បានសម្តែងការអស់សង្ឃឹមថា ការហាមប្រាមការធ្វើដំណើរនាពេលថ្មីៗរបស់លោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ ដែលរួមមានទាំងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ និងការផ្អាកកម្មវិធីតាំងទីលំនៅរបស់ជនភៀសខ្លួន អាចនឹងធ្វើឲ្យពួកគេអាចមិនជ្រើសរើសសហរដ្ឋអាមេរិកជាជម្រើសគោលដៅចុងក្រោយរបស់ពួកគេបានទេ។
យ៉ាងណាក៏ដោយ រាល់ជនភៀសខ្លួនដែលបានចូលរួមនៅក្នុងព្រះវិហារនោះ វាមិនមែនជាការសម្រេចលេងសើចនោះទេក្នុងការរត់ចេញពីប្រទេសរបស់ខ្លួននោះ។
លោក Reza ជាបុរសវ័យក្មេងម្នាក់ចេះលេងព្យាណូនៅព្រះវិហារ នៅថ្ងៃអាទិត្យនិយាយថា៖ «ខ្ញុំត្រូវបានគេចាប់ខ្លួនដោយសារតែលេងភ្លេង។ តើលោកអ្នកអាចស្រមៃឃើញទេ? តន្រ្តីត្រូវបានហាមឃាត់នៅក្នុងប្រទេសខ្ញុំ។ ខ្ញុំត្រូវជាប់ពន្ធនាគារដោយសាររឿងនេះ។ ខ្ញុំត្រូវតែចាកចេញពីប្រទេសនេះ»។
ព្រះវិហារគ្រិស្ត Abbalove មិនត្រឹមតែជាស្ថាប័នសង្គមដែលបម្រើដល់ជនភៀសខ្លួនអ៊ីរ៉ង់តែមួយមុខនោះទេ។ អង្គការសាសនាគ្រិស្ត Jakarta International Christian Fellowship ដែលជាអង្គការមិនប្រកាន់និកាយសាសនាមួយណានោះ ក៏ទទួលយកជនភៀសខ្លួនមួយចំនួនផងដែរ។ ក្មេងៗអ៊ីរ៉ង់ ១២ នាក់បានទៅរៀននៅមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សា Roshan ដែលជាសាលាមួយសម្រាប់ជនភៀសខ្លួន និងអ្នកសុំសិទ្ធិជ្រកកោននៅក្នុងខេត្ត South Jakarta ហើយមានមនុស្សពេញវ័យពីរនាក់គឺជាគ្រូបង្រៀននៅទីនោះ។
បើទោះបីជាប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីគ្រាន់តែជាកន្លែងរង់ចាំដើម្បីទៅប្រទេសទី៣ក៏ដោយ ជនជាតិអ៊ីរ៉ង់ជាច្រើននិយាយថា ពួកគេមានភាពធូរស្បើយច្រើននៅពេលពួកគេនៅទីនោះ។
លោក Arash Ehteshamfar ដែលបានរត់ចេញពីប្រទេសអ៊ីរ៉ង់នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១១ ដើម្បីគេចពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញផ្នែកសាសនានិយាយថា៖ «ទីនេះក៏ជាប្រទេសឥស្លាមដែរ ប៉ុន្តែគេកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ វាខុសគ្នាដូចថ្ងៃនិងយប់អញ្ចឹង។ ហើយច្បាស់ណាស់ យើងមានព្រះវិហារគ្រិស្តនេះ ហើយជាផ្ទះរបស់យើងនៅក្នុងប្រទេសនេះ»៕
ប្រែសម្រួលដោយ ប៊ុន ប៉េងហ៊ុយ

ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិបើកកិច្ចប្រជុំអំពីការបាញ់មីស៊ីលរបស់កូរ៉េខាងជើង

មេដឹកនាំ Kim Jong Un គ្រប់គ្រងការបាញ់បង្ហើរ៉ុក្កែតផ្លោង កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៧។

ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិបានបើកកិច្ចប្រជុំបិទទ្វារមួយនៅថ្ងៃពុធនេះ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីការបាញ់គ្រាប់ផ្លោងមីស៊ីលរបស់កូរ៉េខាងជើងនាពេលថ្មីៗនេះ ស្របពេលដែលប្រទេសចិនបានស្នើឲ្យប្រទេសកូរ៉េខាងជើង កូរ៉េខាងត្បូង និងសហរដ្ឋអាមេរិកចាត់វិធានការយ៉ាងណាកុំឲ្យមានការប្រឈមមុខដាក់គ្នា។
នៅមុនការប្រជុំនាថ្ងៃពុធនេះ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិនលោក Wang Yi បានស្នើកូរ៉េខាងជើងឲ្យផ្អាកសកម្មភាពនុយក្លេអ៊ែរ និងមីស៊ីលរបស់ខ្លួន និងបានស្នើសហរដ្ឋអាមេរិក និងកូរ៉េខាងត្បូងបញ្ឈប់នូវការធ្វើសមយុទ្ធយោធារួមគ្នារបស់ពួកគេ។
សកម្មភាពរបស់ភាគីនីមួយៗរងការថ្កោលទោសពីភាគីប្រឆាំងរបស់ខ្លួន ដែលនេះដូចអ្វីដែលលោក Wang Yi បានរៀបរាប់ថា វាប្រៀបដូចជារថភ្លើងពីរខ្សែដែលបង្កើនល្បឿនរបស់ខ្លួនបើកសំដៅទល់មុខគ្នាដោយមិនព្រមឈប់អញ្ចឹង។
ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ កាលពីថ្ងៃអង្គារម្សិលមិញ បានថ្កោលទោសការសាកល្បងបាញ់គ្រាប់មីស៊ីលរបស់កូរ៉េខាងជើង និងបានព្រមានថា ការប្រយុទ្ធគ្នាផ្នែកយោធាអាចនឹងកើតឡើងនៅក្នុងតំបន់។
សេចក្ដីប្រកាសរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា ខ្លួនមានការសោកស្ដាយ ដែលរដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងជើងបាន «បង្វែរធនធានរបស់ខ្លួនដើម្បីយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការសម្រេចគោលបំណងគ្រាប់ផ្លោងមីស៊ីល ខណៈពេលដែលប្រជាពលរដ្ឋកូរ៉េខាងជើងកំពុងរងទុក្ខវេទនា‍»។
កូរ៉េខាងជើងបានបាញ់គ្រាប់ផ្លោងមីស៊ីល ៤ គ្រាប់ កាលពីថ្ងៃចន្ទម្សិលម្ង៉ៃ ដែលធ្វើឡើងស្របពេលជាមួយនឹងការចាប់ផ្ដើមនៃការធ្វើសមយុទ្ធរួមគ្នាប្រចាំឆ្នាំរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង៕

Tuesday, March 7, 2017

ជនជាតិវៀតណាមរៃអង្គាសប្រាក់ដើម្បីជួយស្រ្តីដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់នៅក្នុងករណីឃាតកម្មលោក Kim Jong Nam

ស្ត្រីជនសង្ស័យ Doan Thi Huong (កណ្ដាល) កំពុងស្ថិតនៅក្នុងនីតិវិធីស៊ើបសួរដោយតុលាការក្នុងស្រុក Sepang ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី កាលពីថ្ងៃទី១ ខែមីនា។

ស្ត្រីជនជាតិវៀតណាមដ៏ល្បីល្បាញ២នាក់កំពុងតែធ្វើការក្រៅផ្លូវការពីរដ្ឋាភិបាលដើម្បីជួយដល់ស្ត្រីជនជាតិវៀតណាមដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់នៅក្នុងការអំពើឃាតកម្មទៅលើបងប្រុសរបស់មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើងលោក Kim Jong Un។
អ្នកស្រី Le Hoai Anh ពាណិជ្ជករនៅទីក្រុងហូរជីមិញដែលជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន HAL Group ចែកចាយផលិតផលគ្រឿងសម្អាងនិងប្រព័ន្ធ spa បានថ្លែងប្រាប់ VOA តាមទូរស័ព្ទអំពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់អ្នកស្រីក្នុងការជួយដល់នាង Doan Thi Huong។ អ្នកស្រីថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំមិនចង់ឃើញស្ត្រីជនជាតិវៀតណាមម្នាក់ពុំទទួលបានការការពារចាំបាច់ពីផ្លូវច្បាប់នោះទេ»។
យោងតាមសារដែលត្រូវបានបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គម ជនជាតិវៀតណាមជាច្រើនជឿថា រដ្ឋាភិបាលរបស់ពួកគេមិនបានផ្តល់ការគាំទ្រគ្រប់គ្រាន់ដល់នាង Doan នោះទេ។
អ្នកស្រី Nguyen Hoang Anh សាស្រ្តាចារ្យនៅសាកលវិទ្យាល័យ Foreign Trade ក្នុងទីក្រុងហូរជីមិញ បានថ្លែងប្រាប់ VOA តាមទូរស័ព្ទថា៖ «គ្មាននរណាម្នាក់នៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលធ្វើអ្វីមួយដើម្បីជួយដល់នាងនោះទេ។ មនុស្សតែម្នាក់ដែលបានជួបនាងគឺអ្នកតំណាងនៅស្ថានទូតវៀតណាម។ ខ្ញុំប្រាកដណាស់ថានាងឯកោនិងកំពុងជួបវិបត្តិ»។
អ្នកស្រី Le និងអ្នកស្រី Nguyen បានរៃអង្គាសប្រាក់បានជាង១ម៉ឺនដុល្លារក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី ដែលទឹកប្រាក់នេះច្រើនជាងប្រាក់ខែមួយឆ្នាំរបស់កម្មករវៀតណាមទៅទៀត។ ពួកគេទាំងពីរនាក់បានថ្លែងប្រាប់ VOA ថា ខ្លួនបានទាក់ទងទៅកាន់ក្រុមគ្រួសាររបស់នាង Doan ដើម្បីពិភាក្សាអំពីការបញ្ជូនពួកគេទៅជួបនាង និងជ្រើសរើសមេធាវីម្នាក់ឲ្យជួយនាង៕

Monday, March 6, 2017

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ព្រមានបញ្ចេញសារឆ្លើយឆ្លងរបស់លោកជាមួយប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក កឹម សុខា បន្ថែមទៀត ក្រោយពីគណបក្សប្រឆាំងប្រកាសមិនចាប់អារម្មណ៍ទៅនឹងសារសំឡេងបែកធ្លាយនេះ។ លោក ហ៊ុន សែន ថ្លែងបែបនេះ ក្នុងពិធីបើកការដ្ឋានសាងសង់ ផ្លូវក្រវាត់ក្រុងខ្សែទី២ កំណាត់ទី២ និងសម្ពោធដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ផ្លូវក្រវាត់ក្រុងខ្សែទី២ កំណាត់ទី១ នៅថ្ងៃទី៦ មីនានៅណា? ។ លោក ហ៊ុន សែន ថ្លែងទទួលស្គាល់សារសំឡេងទាំងនោះ ជារបស់លោកនិងលោក កឹម សុខា។ លោកថ្លែងឌឺទៅ លោក កឹម សុខា មិនហ៊ានទទួលស្គាល់សំឡេងដែលលេចធ្លាយ។ លោក ហ៊ុន សែន បន្តថា នឹងបញ្ចេញសារសន្ទនាទាំងអស់រវាងលោក និងលោក កឹម សុខា បើចង់សាកជាមួយលោក។ កាលថ្ងៃទី៥ មីនា អ្នកនាំពាក្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក យឹម សុវណ្ណ ថា គណបក្សរបស់លោកកំពុងខិតខំប្រឹងប្រែង ធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីឈានទៅដល់ការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខ ហើយគណបក្សក៏មិនយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការបែកធ្លាយខ្សែអាត់សំឡេងរវាងលោក ហ៊ុន សែន និងលោក កឹម សុខា នោះទេ។ លោក យឹម សុវណ្ណ ក៏មិនបកស្រាយថា ខ្សែអាត់សំឡេងរវាងលោក ហ៊ុន សែន និងលោក កឹម សុខា ជាការពិត ឬយ៉ាងណានោះដែរ។ សូមរង់ចាំអាន និងស្ដាប់ព័ត៌មានពិស្ដារ… កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។

(ពីឆ្វេង) អគ្គលេខាធិការរងគ.ជ.ប លោក នី ចរិយា មន្ត្រីសមាគមអាដហុក (ADHOC) លោក យី សុខសាន្ត លោក នី សុខា អ្នកស្រី លឹម មុន្នី និងលោក ណៃ វ៉ង់ដា ពេលបញ្ជូនមកសាលាឧទ្ធរណ៍ នៅថ្ងៃទី១១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៦។ RFA/Brach Chev

តុលាការកំពូល នឹងប្រកាសសាលដីកាបណ្ដឹងសុំនៅក្រៅឃុំរបស់មន្ត្រីការពារសិទ្ធិមនុស្សសមាគមអាដហុក (ADHOC) ៤រូប និងមន្ត្រី គ.ជ.ប ១រូប នៅថ្ងៃទី១៣ មីនា បន្ទាប់ពីជំនុំជម្រះនៅព្រឹកថ្ងៃទី៦ ខែមីនា។

កាលពីថ្ងៃទី២៧ កុម្ភៈ តុលាការនេះ បានពន្យារពេលសវនាការជំនុំជម្រះម្ដងមកហើយ លើករណីសុំនៅក្រៅឃុំនេះ ដោយសារតែការឆ្លើយឆ្លងលិខិតរដ្ឋបាលយឺតយ៉ាវ។

ដោយឡែក សាលាឧទ្ធរណ៍កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែកុម្ភៈ ក៏បានសម្រេចច្រានចោលបណ្ដឹងសុំនៅក្រៅឃុំរបស់អ្នកទាំង ៥នាក់ហើយ ដោយសំអាងហេតុថា បារម្ភខ្លាចរត់គេចខ្លួន និងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលនៃការស៊ើបអង្កេតនៅឡើយ។

សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក ទាំង ៤រូប មានលោក នី សុខា លោក ណៃ វ៉ង់ដា លោក យី សុខសាន្ត និងអ្នកស្រី លឹម មុន្នី ត្រូវបានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ សម្រេចឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្ន ក្រោមបទចោទសូកប៉ាន់សាក្សីតាមមាត្រា៥៤៨ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ហើយមន្ត្រី គ.ជ.ប លោក នី ចរិយា ជាប់ចោទពីបទសមគំនិតក្នុងករណីដូចគ្នានេះដែរ កាលពីដើមខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៦។ អ្នកទាំង ៥នាក់ ត្រូវបានអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយចោទប្រកាន់កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០១៦ ពាក់ព័ន្ធរឿងក្ដីដ៏ចម្រូងចម្រាសជាមួយអ្នកនាង ខុម ចាន់តារាទី ហៅស្រីមុំ។

សូមរង់ចាំអាន និងស្ដាប់ព័ត៌មានពិស្ដារ…

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។

លោក ហ៊ុន សែន ព្រមានបញ្ចេញសារសន្ទនាជាមួយលោក កឹម សុខា បន្ថែមទៀត

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ក្នុងពិធីខួបលើកទី៦៥ នៃការបង្កើតគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នាទីស្នាក់ការកណ្ដាលបក្សខណ្ឌចំការមន រាជធានីភ្នំពេញ នៅព្រឹកថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៦។ RFA/Brach Chev

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ព្រមានបញ្ចេញសារឆ្លើយឆ្លងរបស់លោកជាមួយប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក កឹម សុខា បន្ថែមទៀត ក្រោយពីគណបក្សប្រឆាំងប្រកាសមិនចាប់អារម្មណ៍ទៅនឹងសារសំឡេងបែកធ្លាយនេះ។
លោក ហ៊ុន សែន ថ្លែងបែបនេះ ក្នុងពិធីបើកការដ្ឋានសាងសង់ ផ្លូវក្រវាត់ក្រុងខ្សែទី២ កំណាត់ទី២ និងសម្ពោធដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ផ្លូវក្រវាត់ក្រុងខ្សែទី២ កំណាត់ទី១ នៅថ្ងៃទី៦ មីនានៅណា? ។ លោក ហ៊ុន សែន ថ្លែងទទួលស្គាល់សារសំឡេងទាំងនោះ ជារបស់លោកនិងលោក កឹម សុខា។ លោកថ្លែងឌឺទៅ លោក កឹម សុខា មិនហ៊ានទទួលស្គាល់សំឡេងដែលលេចធ្លាយ។ លោក ហ៊ុន សែន បន្តថា នឹងបញ្ចេញសារសន្ទនាទាំងអស់រវាងលោក និងលោក កឹម សុខា បើចង់សាកជាមួយលោក។
កាលថ្ងៃទី៥ មីនា អ្នកនាំពាក្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក យឹម សុវណ្ណ ថា គណបក្សរបស់លោកកំពុងខិតខំប្រឹងប្រែង ធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីឈានទៅដល់ការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខ ហើយគណបក្សក៏មិនយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការបែកធ្លាយខ្សែអាត់សំឡេងរវាងលោក ហ៊ុន សែន និងលោក កឹម សុខា នោះទេ។ លោក យឹម សុវណ្ណ ក៏មិនបកស្រាយថា ខ្សែអាត់សំឡេងរវាងលោក ហ៊ុន សែន និងលោក កឹម សុខា ជាការពិត ឬយ៉ាងណានោះដែរ។
សូមរង់ចាំអាន និងស្ដាប់ព័ត៌មានពិស្ដារ…

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។

Sunday, March 5, 2017

ចិនបង្កើនថវិកា៧ភាគរយសម្រាប់វិស័យការពារប្រទេស

រូបភាពឯកសារ៖ មន្រ្តីកងទ័ពជើងទឹកចិនឈរនៅខាងមុខនាវាកាលពីថ្ងៃទី០៧ ធ្នូ ២០១៦ ទីក្រុង San Diego។

ចិនបានឲ្យដឹងថា ថវិកាសម្រាប់វិស័យការពារប្រទេសរបស់ខ្លួននឹងកើនឡើង ៧ភាគរយក្នុងឆ្នាំនេះ ដែលជាឆ្នាំទី២ជាប់គ្នាហើយ ដែលចិនបង្កើនភាគរយនៃថវិកាចំណាយយោធារបស់ខ្លួននៅខ្ទង់រាយ។
ថវិកាជាក់លាក់សម្រាប់វិស័យការពារប្រទេសរបស់ចិនសម្រាប់ឆ្នាំ២០១៧ នឹងចេញផ្សាយនៅថ្ងៃអាទិត្យនេះ នៅពេលដែលសភាចាប់ផ្តើមសម័យប្រជុំប្រចាំឆ្នាំរបស់ខ្លួន។
ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ប្រទេសជិតខាងរបស់ចិនកាន់តែមានមន្ទិលសង្ស័យទៅលើយុទ្ធសាស្ត្រយោធារបស់ចិន ក្រោយពេលដែលចិនបានពង្រីកទ័ពរបស់ខ្លួនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដែលចិនបានបង្កើតកោះសប្បនិម្មិតដែលអាចសាងសង់មូលដ្ឋានយោធានៅទីនោះបាន។
អ្នកនាំពាក្យសភាចិនលោកស្រី Fu Ying បានព្យាយាមច្រានចោលមន្ទិលសង្ស័យរបស់ប្រទេសជិតខាងរបស់ខ្លួន។ លោកស្រីបានថ្លែងថា៖«មើលកាលពីទសវត្សរ៍កន្លងទៅ មានជម្លោះជាច្រើន មានតាំងពីសង្គ្រាមនៅជុំវិញពិភពលោកដែលបានបណ្តាលឲ្យមានមនុស្សស្លាប់បាត់បង់ជីវិត បាត់បង់ទ្រព្យសម្បតិ្ត ហើយមានជនភៀសខ្លួនដែលបាត់បង់អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងនិងគ្មានផ្ទះសម្បែង។ តើសង្គ្រាមមួយណាដែលបង្កឡើងដោយចិននោះ‍»?
ប្រទេសព្រុយណេ ប្រទេសហ្វីលីពីន កោះតៃវ៉ាន់ និងប្រទេសវៀតណាម ក៏បានទាមទារដែនទឹកទាំងស្រុងនិងផ្នែកខ្លះនៃសមុទ្រចិនខាងត្បូងដែលមានទំហំ ៣លាន៥សែនគីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលសម្បូរទៅដោយមច្ឆជាតិ ក៏ដូចជាធនធានថាមពលដែលស្ថិតក្រោមបាតសមុទ្រផងដែរ។
ព័ត៌មានស្តីពីថវិកាយោធារបស់ចិនត្រូវបានរាយការណ៍ប៉ុន្មានថ្ងៃបន្ទាប់ពីលោកប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក Donald Trump បានថ្លែងថា អាមេរិកដែលមានអំណាចយោធារឹងមាំបំផុតនៅលើពិភពលោក នឹងបង្កើនការចំណាយថវិកាទៅលើវិស័យយោធារបស់ខ្លួន ១០ភាគរយ បើទោះបីជាអាមេរិកកំពុងចាប់ផ្តើមបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាននិងអ៊ីរ៉ាក់ក៏ដោយក្តី៕

មរណភាពបិតាសាស្រ្តាចារ្យល្ខោនខោល បន្សល់ទុកវីរភាព និងក្តីអាឡោះអាល័យពីសំណាក់សាធារណៈជន និងសិល្បករ

លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ យិត សារិន សាស្រ្តាចារ្យល្ខោនខោល។ @FB

លោក យិត សារិន ព្រឹទ្ធាចារ្យល្ខោនខោល ហៅលោកតា ស ដែលបានចំណាយពេលវេលាស្ទើរពេញមួយជីវិត នៅក្នុងសិល្បល្ខោនខោល បានទទួលមរណភាពហើយ កាលពីយប់ថ្ងៃសៅរិ៍ ម្សិលមិញ នៅក្នុងជន្មាយុ ៩១ ឆ្នាំ។ មរណភាព របស់លោកតា ស បានធ្វើឲ្យសាធារណៈជន ពិសេស សិល្បករល្ខោនខោល សម្តែងការសោកស្តាយជាខ្លាំង ចំពោះការបាត់បង់ធនធានមនុស្សមួយរូប ដ៏កម្រនៅក្នុងវិស័យសិល្បល្ខោនខោល។ សពរបស់លោក នឹងរំកិលលើព្រមេរុ នៅសាលាមធ្យមវិចិត្រសិល្បៈនៅថ្ងៃចន្ទ ស្អែក ហើយនៅម៉ោង៦ ៣០ល្ងាច មានរបាំទៀនបួងសួង និង របាំស្វាក្បាច់ និងវិយោគកថា និង ពិធីឲ្យភ្លើងបូជាសពដោយរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងវប្បធម៌ លោកស្រី ភឿង សកុណា។ ឆ្លៀតក្នុងឱកាសនេះ សរ ពិសី សូមរំឮកពីជីវប្រវត្តិខ្លះៗ របស់ លោក៖

លោក យិត សារិន ឈ្មោះដើម កែវ ស ត្រូវបានគេប្រសិទ្ធនាមថា ជាបិតាសាស្រ្តាចារ្យល្ខោនខោល កើតថ្ងៃ ទី ១ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩២៥ នៅភូមិតាស្គរ ឃុំសារិកាកែវ ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្តាល។ លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ ជាកូនទី ៦ ក្នុងចំណោម បងប្អូនចំនួន ៨ នាក់ ក្នុងគ្រួសារកសិករ។ លោក បានចាប់ចិត្តស្រលាញ់និងហាត់រៀនល្ខោនខោល តាំងពីអាយុ ៧ ឆ្នាំ នៅសាលាបឋមសិក្សាវត្តស្វាយអណ្តែត នៅស្រុកកំណើតរបស់លោក។
នៅឆ្នាំ ១៩៤០ លោក បានទទួលការសព្វព្រះទ័យពី សម្តេចព្រះមហាក្សត្រីយានី ស៊ីសុវត្តិ មុនីវង្ស កុសមៈ នារីរត្នសិរីវឌ្ឍនា ឲ្យចូលរាំជាតួស្វាទុកសម្រាប់រាំជាមួយក្រុមរបាំព្រះរាជទ្រព្យនៅព្រះបរមរាជាវាំង។

នៅវ័យ ២៤ ឆ្នាំ ក្រោយពីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ លោក ចាប់ផ្តើមបោះជំហានចូលទៅកាន់តែខ្លាំងនៅក្នុងវិស័យសិល្បៈល្ខោនខោល។ ពេលនោះហើយដែល លោកតា កែវ ស ត្រូវបានព្រះករុណា ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ សព្វព្រះទ័យប្រោសប្រទានដង្ហែព្រះអង្គ ដើម្បីធ្វើព្រះរាជបូជនីយកម្មតាមបណ្តាខេត្តនានា ដើម្បីតស៊ូទាមទារឯករាជ្យពីបារាំង។

ប៉ុន្តែក្រោយរដ្ឋប្រហារទម្លាក់សម្តេចព្រះនរោត្តមសីហនុ លោក ក៏បានឈប់ពីការងារសិល្បៈ ដោយចូលបម្រើការជាអ្នករត់សំបុត្រនៅក្រសួងការបរទេស។ មកដល់របបខ្មែរក្រហម លោក ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមជម្លៀសឲ្យទៅរស់នៅខេត្តតាកែវ។ ពេលនោះហើយ ដែលលោក ប្តូរឈ្មោះដើមពី កែវ ស មក យិត សារិន ដើម្បីបំភ័ន្តមិនឲ្យពួកខ្មែរក្រហមដឹង។លោក ក៏ធ្លាប់ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហម ចាប់ប៉ងយកទៅសម្លាប់ តែត្រូវបានដោះលែងវិញ ដោយថាចាប់ច្រឡំមនុស្ស។

ដោយសារ លោក ចេះធ្វើជាសត្វស្វា ចេះលោតក្រម៉េចក្រមើម ធ្វើឲ្យកម្មាភិបាលខ្មែរក្រហមសើចសប្បាយ លោក ក៏ត្រូវបានខ្មែរក្រហមយកចិត្តទុកដាក់ ឲ្យលោក និងគ្រួសារ បានហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីទុកឲ្យលោករាំស្វាម្តងម្កាលពេលធ្វើមិទ្ទិញ។ ក្រោយខ្មែរក្រហមដួលរលំ លោក បានងាកបន្តអាជីពជាអ្នកបង្ហាត់ល្ខោនខោល នៅស្រុកកំណើតរបស់លោកវិញ។ ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៨០ លោក ត្រូវបានអញ្ជើញឲ្យមកបង្ហាត់បង្រៀនល្ខោនខោល នៅយកដ្ឋានសិល្បៈនិងទស្សនីយភាពនៅក្នុងភ្នំពេញ។

ឆ្នាំ ១៩៨៨ លោក ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរមកបង្ហាត់បង្រៀនល្ខោនខោលនៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ បន្ទាប់ពីចូលនិវត្តន៍។ ពេលនោះភរិយារបស់លោក បានទទួលមរណភាព រីឯកូនៗ ក៏មានគ្រួសារអស់បែកចេញពីលោក។ ដោយចង់ចែករំលែកចំណេះដឹងរបស់លោក លោកតា យិត សារិន បានចំណាយពេលពាក់កណ្តាលជីវិតរបស់លោកដែលនៅសេសសល់ នៅក្នុងសិល្បៈល្ខោនខោលជាបន្តទៀត ។

នៅឆ្នាំ ១៩៩៥ លោក ត្រូវបានអញ្ជើញឲ្យមកបង្រៀននិស្សិតលើឯកទេសល្ខោនខោល។ ក្រោមមកឆ្នាំ ២០០៨ លោក ក៏ត្រូវបានអញ្ជើញឲ្យមកបង្រៀនល្ខោនខោលដល់សិស្សថ្មីៗទៀត នៅសាលាមធ្យមវិចិត្រសិល្បៈ។

ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៥ សុខភាពរបស់លោក ចាប់ផ្តើមទ្រុឌទ្រាមជាខ្លាំង រហូតទទួលមរណៈភាព នៅយប់ថ្ងៃទី ០៥ មីនា ឆ្នាំ ២០១៧ ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ លោកតា មានសំណូមពរចុងក្រោយមុនពេលលាចាកលោក ថា មួយជីវិតនេះ លោក ចង់ឃើញល្ខោនខោលដាក់ចូលក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ពេលស្លាប់ទៅ ក៏បិទភ្នែកជិតដែរ។

សូមរំឮកជូនថា លោកតា យិត សារិន ហៅតា ស ជាតួឯកស្វា ស ក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ នៃសិល្បៈល្ខោនខោល។ លោក ធ្លាប់បានចូលរួមសម្ដែង ក្នុងកម្មវិធីធំៗនៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំង និងមហោស្រពជាតិ- អន្តរជាតិជាច្រើន និងបង្រៀនល្ខោនខោល ដល់សិស្សជាច្រើនជំនាន់តាំងពីឆ្នាំ១៩៨០។ ក្រៅពីការលះបង់របស់លោកតាពេញមួយជីវិតក្នុងការបង្រៀន លោកក៏បានចងក្រងសៀវភៅ អំពីល្ខោនខោលខ្មែរ តាំងពីដើមរហូតដល់ចប់នូវរឿងរាមកេរ្តិ៍ មានចំនួនជាង១០០ភាគ។ ក្រៅពីនេះ ព្រឹទ្ធាចារ្យ យិត សារិន ក៏បានផលិតចងក្រងរូបក្បាំងមុខ តួអង្គល្ខោនខោលបានចំនួនជាង១០០តួអង្គ ដែលមានមុខ និងពណ៌ខុសៗគ្នា៕

Friday, February 17, 2017

អាស៊ាន-ចិនផ្តោតខ្លាំងជាងមុនលើការតាក់តែងក្រមប្រតិបត្តិ COC ឆ្នាំនេះ

រូបឯកសារ៖ លោក Wang Yi (កណ្តាល) រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន ថ្លែងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាស៊ាន និងចិន នៅខេត្តយូណាន ប្រទេសចិន កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៦។

សេចក្តីព្រាងគម្រោងក្រមប្រតិបត្តិស៊ីអូស៊ី ទាក់ទងនឹងជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូងត្រូវគេគិតថា នឹងក្លាយជាប្រធានបទសំខាន់មួយក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ហៅកាត់ថា អាស៊ាន ក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីននៅឆ្នាំនេះ ទោះជាវិវាទនេះបានថមថយទៅវិញ បន្ទាប់ពីមានកំណើននៃភាពតានតឹងក្តី។

វ៉ាស៊ីនតោន — ប្រទេសហ្វីលីពីននឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានប្តូរវេននៅឆ្នាំនេះ ដែលគេមើលឃើញថា បញ្ហាជម្លោះដែនសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងការធ្វើសេចក្តីព្រាងគម្រោង ក្រមប្រតិបត្តិស៊ីអូស៊ី (COC) គឺជាប្រធានបទសំខាន់មួយក្នុងកិច្ចប្រជុំអាស៊ានឆ្នាំនេះ។ មានការពិភាក្សាជាច្រើនកើតឡើងអំពីបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងការតាក់តែងគម្រោងក្រមប្រតិបត្តិស៊ីអូស៊ី មុនពេលកិច្ចប្រជុំរបស់ក្រុមមេដឹកនាំសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ទាំង១០ប្រទេស។
សេចក្តីព្រាងគម្រោងក្រមប្រតិបត្តិស៊ីអូស៊ី ទាក់ទងនឹងជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូងត្រូវគេគិតថា នឹងក្លាយជាប្រធានបទសំខាន់មួយក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ហៅកាត់ថា អាស៊ាន ក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីននៅឆ្នាំនេះ ទោះជាវិវាទនេះបានថមថយទៅវិញ បន្ទាប់ពីមានកំណើននៃភាពតានតឹងក្តី។
លោកឈាង វណ្ណារិទ្ធិ នាយកវិទ្យាស្ថានខ្មែរសម្រាប់ការសិក្សាយុទ្ធសាស្ត្របានថ្លែងថាប្រទេសហ្វីលីពីននឹងមិនបោះបង់ចោលទេ ព្រោះវាជាផលប្រយោជន៍ហ្វីលីពីនផង និងផលប្រយោជន៍រួមរបស់អាស៊ានផង។
«អាចមានលទ្ធភាពចេញរួចទាក់ទងនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងជាគម្រោង Framework Agreement លើបញ្ហា ស៊ីអូស៊ី នៅតំបន់យើងនេះ។ យើងនៅចាំមើលលទ្ធផលនៃកិច្ចពិភាក្សា‍»។
លោកបានអះអាងថា ស៊ីអូស៊ីក៏ជួយដល់ហ្វីលីពីន ចងប្រទេសដែលមានទំនាស់កុំឲ្យប្រើកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ឬយន្តការហិង្សាណាមួយក្នុងតំបន់។ លោកគិតថា ហ្វីលីពីននៅតែជំរុញស៊ីអូស៊ី។
លោក អាឆ្មាដ រីហ្ស៊ែល ព័ណាម៉ា (Achmad Rizal Purnama) លេខាទូតទី១ នៃស្ថានទូតឥណ្ឌូនេស៊ីប្រចាំរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន បានថ្លែងប្រាប់វីអូអេថា គោលបំណងនៃការបង្កើតក្រមប្រត្តិបត្តិស៊ីអូស៊ី គឺដើម្បីបញ្ជៀសជម្លោះ និងបន្ថយភាពតានតឹង។
«ការបញ្ចប់ក្រមប្រតិបត្តិគឺជាវិធីតែមួយគត់ដែលអាស៊ាន និងចិនអាចធ្វើការជាមួយគ្នាបាន ដើម្បីធានាសន្តិភាព ស្ថេរភាព និងសន្តិសុខក្នុងតំបន់‍»។
លោកបានថ្លែងបន្ថែមថា សមាជិកអាស៊ានកំពុងរង់ចាំការសម្រេចរបស់ប្រធានឬ ម្ចាស់ផ្ទះថា តើចង់ឃើញការវិវត្តន៍របស់បញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូងត្រូវពិភាក្សាយ៉ាងណា។ តែលោកថាជាធម្មតា បញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូងតែងតែស្ថិតក្នុងកម្មវិធីនៃកិច្ចពិភាក្សាក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល។
«តែការរកដំណោះស្រាយអំពីដែនអធិបតេយ្យដែលមានជម្លោះគឺអាស្រ័យទៅលើភាគីពាក់ព័ន្ធ ជាការពិតគឺជាបញ្ហាទ្វេភាគី វាមិនមែនជាបញ្ហាពហុភាគី ឬជាបញ្ហាតំបន់នោះទេ‍»។
ប្រទេសចិនដូចជាអាស៊ានដែរ បានប្តេជ្ញាក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលកាលពីឆ្នាំទៅក្នុងប្រទេសឡាវថា នឹងបង្កើតសេចក្តីព្រាងគម្រោងក្រមប្រត្តិបត្តិនៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០១៧នេះ ដើម្បីឈានទៅតាក់តែងក្រមប្រត្តិបត្តិស៊ីអូស៊ី និងបញ្ចប់ជម្លោះ ទោះជាការអះអាងរបស់ចិននោះមិនមានគេជឿថា ចិននឹងគោរពតាម ដូចចិនមិនគោរពតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍ស្តីពីក្រមប្រតិបត្តិសមុទ្រចិនខាងត្បូង (DOC) យ៉ាងណាក៏ដោយ។
កម្ពុជាដែលជាសមាជិកអាស៊ានមួយត្រូវគេរាយការណ៍មកថា អាចនឹងរៀបចំកិច្ចប្រជុំអំពីការតាក់តែងគម្រោងក្រមប្រតិបត្តិស៊ីអូស៊ី នៅក្នុងពេលឆាប់ៗផងដែរ នៅពេលក្រុមរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាស៊ាន នឹងចូលរួមកិច្ចប្រជុំអាស៊ាននៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីននៅសប្តាហ៍ខាងមុខ។ កិច្ចប្រជុំថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីនេះធ្វើឡើង មុនពេលដែលកិច្ចប្រជុំកំពូលថ្នាក់ប្រមុខរដ្ឋ និងមេដឹកនាំប្រទេសជួបប្រជុំគ្នានៅចុងឆ្នាំ ដើម្បីពិភាក្សាបញ្ហាតំបន់និងបញ្ហាសាកលជាដើមក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន អាស៊ានបូក និងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ី បូព៌ាជាដើមនោះ។

រូបភាពពីលើអាកាសបង្ហាញកប៉ាល់បូមខ្សាច់របស់ចិនកំពុងធ្វើសកម្មភាពនៅតំបន់ថ្មប៉ប្រះទឹក Mischief Reef នៅតំបន់ប្រជុំកោះ Spratly នៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង។

បើតាមការអះអាងរបស់លោកស្រី ស៊ីហូកុ ហ្គោតុ (Shihoko Goto) អ្នកស្រាវជ្រាវនៃ អង្គការតាក់តែងគោលនយោបាយ ឬមជ្ឈមណ្ឌល Woodrow Wilson Centerក្នុងរដ្ឋ ធានីវ៉ាស៊ីនតោន បានដាក់សំណួរចំពោះកិច្ចប្រជុំកំពូលក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីនរបស់អាស៊ាន ហើយសង្ស័យអំពីតួនាទីចិនក្នុងតំបន់។
«ដូច្នេះនៅពេលដែលមានកិច្ចប្រជុំកំពូលមួយទៀតដែលរំពឹងថា តើវាគ្រាន់តែជាការចាប់ផ្តើមកិច្ចប្រជុំ ឬមួយវានាំទៅដល់លទ្ធផលជាក់ស្តែង? អ្វីទៅជាលទ្ធផលជាក់ស្តែងទាំងនោះ? លទ្ធផលជាក់ស្តែង គឺថាចិនត្រូវបញ្ឈប់ការកសាងសំណង់ ហើយជាការពិតតម្រូវឲ្យទទួលស្គាល់ការកាត់សេចក្តីរបស់តុលាការអន្តរជាតិ‍»។
លោកស្រីបានបន្ថែមអំពីក្តីរំពឹងទុកដែលកើតចេញពីកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានថា៖
«ប្រសិនបើកិច្ចប្រជុំកំពូលខាងមុខនឹងពិភាក្សាអំពីការដាក់កំហិត ឬព្យាយាមធ្វើឲ្យការសម្រេចរបស់តុលាការអន្តរជាតិចូលជាធរមាន នោះគឺជាក្តីរំពឹងដ៏ធំធេងចំពោះរឿងនេះ។ តែខ្ញុំមិនគិតថា កិច្ចប្រជុំកំពូលនោះនឹងត្រូវនិយាយអំពីរឿងនេះជាសំខាន់ទេ‍»។
តុលាការអន្តរជាតិក្នុងទីក្រុងឡាអេហៅថា The Permanent Court of Arbitration បានកាត់សេចក្តីឲ្យហ្វីលីពីនឈ្នះក្តីកាលពីពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០១៦កន្លងទៅ តែចិនមិនបានទទួលយកសាលដីកានោះទេដោយចាត់ទុកថា ដែនអធិបតេយ្យរបស់ខ្លួនបានចារក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រចិនជាង២ពាន់ឆ្នាំហើយ។
បើតាមអ្នកការទូតអាស៊ានម្នាក់វិញបានអះអាងថា ប្រទេសហ្វីលីពីនជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាននៅឆ្នាំនេះទំនងជានឹងដាក់ឲ្យជជែកអំពីរឿងសមុទ្រចិនខាងត្បូងខ្លះដែរ ហើយនឹងធ្វើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផង តែក៏មិនរំពឹងថា នឹងធ្វើឲ្យមានការរង្គោះរង្គើរដល់ទំនាក់ទំនងថ្មីរបស់ហ្វីលីពីននិងចិន ដែលបានធ្វើឲ្យស្ថានការណ៍ធូរស្រាលក្នុងតំបន់អាស៊ាននោះដែរ។
ប្រទេសអាស៊ានទាំង១០ កំពុងអនុវត្តសេចក្តីថ្លែងការណ៍ស្តីពីក្រមប្រតិបត្តិសមុទ្រចិនខាងត្បូង (DOC) ដែលមានស្រាប់ ទោះជាភាគីចិនមិនបានគោរពតាមជាអចិន្ត្រៃយ៍ក្តី។ ប្រទេសដែលមានការទាមទារកម្មសិទ្ធិក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង គឺហ្វីលីពីន វៀតណាម ម៉ាឡេស៊ី ព្រុយណេ និងដែនដីតៃវ៉ាន់។
សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ហៅកាត់ថា អាស៊ាន ដែលរងសម្ពាធពីអន្តរជាតិ ជាពិសេសមហាអំណាចពិភពលោកនោះ គឺជាតំបន់ទីផ្សារសេដ្ឋកិច្ចទី៥ ក្នុងពិភពលោក ដែលមានផលិតផលសរុបរួមគ្នារហូតដល់ទៅជិត២លានលានកន្លះដុល្លារ។ ប្រទេសទាំង១០នេះរួមមាន កម្ពុជា ឥណ្ឌូនេស៊ី ឡាវ ភូមា ថៃ ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី ម៉ាឡេស៊ី ព្រុយណេ និងវៀតណាម៕

សម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិកមានសុទិដ្ឋិនិយមអំពីដំណោះស្រាយនយោបាយទៅលើជម្លោះនៅស៊ីរី

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសអាមេរិក Rex Tillerson (កណ្ដាល) និងរដ្ឋមន្ត្រីការប្រទេសជាច្រើន ទៀតនៅក្នុងពិធីបើកកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រទេសចំនួន២០ G-20 ថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រី នៅទីក្រុងបោន ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។

សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អាមេរិកបាននិយាយថា បន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំកាលពីថ្ងៃសុក្រជាមួយនឹងលោក Rex Tillerson រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសអាមេរិកមក ពួកគេត្រូវបានលើកទឹកចិត្តថាសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងគាំទ្រដល់ដំណោះស្រាយនយោបាយទៅលើជម្លោះនៅប្រទេសស៊ីរី។
លោក Sigmar Gabriel រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាល្លឺម៉ង់បានថ្លែងប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាននៅក្នុងទីក្រុង Bonn ដែលកិច្ចប្រជុំកំពូល G-20 កំពុងប្រព្រឹត្តទៅថា៖ «អ្នកចូលរួមទាំងអស់ចង់រកដំណោះស្រាយនយោបាយ ដោយសារតែដំណោះស្រាយដោយប្រើប្រាស់យោធាតែម្យ៉ាង មិនអាចនាំឲ្យឈានទៅដល់សន្តិភាពនៅក្នុងប្រទេសស៊ីរីនោះទេ»។
លោក Tillerson បានជួបជាលើកដំបូងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំបន្ទាប់បន្សំនានា ជាមួយនឹងអ្នកតំណាងមកបស្ចិមប្រទេស និងប្រទេសអារ៉ាប់ ក៏ដូចជាទួកគី។
មុនកិច្ចប្រជុំនោះចាប់ផ្តើម បណ្តាមន្ត្រីការទូតបានព្យាយាមស្វែងរកការពន្យល់បញ្ជាក់អំពីថាតើរដ្ឋបាលអាមេរិកថ្មីរបស់លោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ បានកែប្រែគោលនយោបាយរបស់ខ្លួនទៅលើប្រទេសស៊ីរី ជាក់ស្តែងទៅលើអនាគតរបស់លោកប្រធានាធិបតី Bashar al-Assad ឬយ៉ាងណា។
នៅក្រោមរដ្ឋបាលរបស់អតីតប្រធានាធិបតី លោក Barack Obama សហរដ្ឋអាមេរិកបានទទូចឲ្យលោក Assad ចុះចេញពីតំណែង ដែលបានធ្វើឲ្យអាមេរិកមានភាពចម្រូងចម្រាសជាមួយនឹងរុស្ស៊ី ដោយសារតែរុស្ស៊ីគាំទ្រមេដឹកនាំស៊ីរី។
លោក ត្រាំ បានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជិតស្និទ្ធជាងមុនជាមួយនឹងរុស្ស៊ី ក្នុងការកម្ចាត់ក្រុមរដ្ឋឥស្លាម៕

ពលរដ្ឋខ្មែរនិងអាមេរិកាំងមានទស្សនៈចម្រុះលើរដ្ឋបាលរបស់លោកត្រាំក្នុងពេលជិតមួយខែដំបូង

លោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ សម្លឹងមើលអ្នកយកព័ត៌មានដែលចង់សួរសំណួរទៅកាន់
លោកនៅក្នុងសន្និសីទព័ត៌មាន នៅសេតវិមាន នៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៧។

ក្នុងអំឡុងពេលជាង៣សប្ដាហ៍ដំបូងនៃការឡើងកាន់តំណែងរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិកថ្មី លោក ដូណាល់ ត្រាំ ប្រជាពលរដ្ឋអាមេរិក និងពិភពលោក បង្ហាញការភ្ញាក់ផ្អើលចំពោះចំណាត់ការរបស់លោកប្រធានាធិបតីរូបនេះ ដែលអ្នកខ្លះចាត់ទុកថាផ្ទុយពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់អាមេរិកហើយក៏បារម្ភពីលទ្ធផលនៃការដឹកនាំរបស់លោក។

ភ្នំពេញ — ប្រធានាធិបតីថ្មីរបស់អាមេរិកគឺលោក ដូណាល់ ត្រាំ ដែលបានចូលកាន់ដំណែងអស់រយៈពេលជិតមួយខែមកហើយចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២០ ខែមករាមកនោះ បានធ្វើឲ្យពលរដ្ឋជាច្រើនទាំងនៅអាមេរិកនិងនៅជុំវិញពិភពលោក ភ្ញាក់ផ្អើលចំពោះចំណាត់ការមួយចំនួនរបស់លោកដែលគេនឹកស្មានមិនដល់។ យ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកតាមដាននយោបាយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅកម្ពុជា យល់ថាកម្ពុជាអាចរៀនសូត្រពីភាពច្របូកច្របល់ដែលកំពុងកើតមានឡើងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ត្រាំ។
ក្នុងអំឡុងពេលជាង៣សប្ដាហ៍ដំបូងនៃការឡើងកាន់តំណែងរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិកថ្មី លោក ដូណាល់ ត្រាំ ប្រជាពលរដ្ឋអាមេរិក និងពិភពលោក បង្ហាញការភ្ញាក់ផ្អើលចំពោះចំណាត់ការរបស់លោកប្រធានាធិបតីរូបនេះ ដែលអ្នកខ្លះចាត់ទុកថាផ្ទុយពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់អាមេរិកហើយក៏បារម្ភពីលទ្ធផលនៃការដឹកនាំរបស់លោក។
ខណៈមានការភ្ញាក់ផ្អើលចំពោះការដឹកនាំរបស់លោក ត្រាំនេះ អ្នកតាមដាននយោបាយអាមេរិកនៅកម្ពុជា លើកឡើងថា កម្ពុជាអាចរៀនសូត្របានច្រើនពីស្ថានការណ៍ដ៏ច្របូកច្របល់ដែលកំពុងកើតឡើងនៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្រោមរដ្ឋបាលថ្មីនេះ។

រូបឯកសារ៖ ពលរដ្ឋអាមេរិកាំងនាំគ្នាបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងគោលនយោបាយអន្តោប្រវេសន៍របស់លោកប្រធានាធិបតី ត្រាំ នៅទីក្រុងញូវយ៉ក កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៧។

មួយសប្ដាហ៍បន្ទាប់ពីលោក ដូណាល់ ត្រាំ ដែលមិនមានបទពិសោធន៍នយោបាយពីមុន បានចូលកាន់ដំណែងជាប្រធានាធិបតី លោកបានសម្រេចចេញបទបញ្ជា ហាមឃាត់ជនភៀសខ្លួននិងជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីប្រទេសចំនួន៧ដែលមានប្រជាជនភាគច្រើនកាន់សាសនាឥស្លាម មិនឲ្យចូលក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក។
ក៏ប៉ុន្តែ បទបញ្ជារបស់លោកត្រូវបានទាត់ចោលដោយតុលាការសហព័ន្ធអាមេរិក ហើយក្រុមហ៊ុន ធំៗ ដូចជា ក្រុមហ៊ុន Apple ក្រុមហ៊ុន Amazon និងក្រុមហ៊ុនGoogle បានដាក់ពាក្យបណ្ដឹងប្រឆាំងបទបញ្ជារបស់លោកប្រធានាធិបតី។
លោក ដូណាល់ ត្រាំ ដែលជាសេដ្ឋីអចលនទ្រព្យ និងល្បីល្បាញខាងផ្ដួចផ្ដើមគំនិតដែលពលរដ្ឋអាមេរិកភាគច្រើននឹកស្មានមិនដល់ដូចជា ការទប់ស្កាត់ការហូរចូលនៃជនចំណាកស្រុកពីបណ្ដាប្រទេសដែលមានសង្គ្រាម គម្រោងសាងសង់ជញ្ជាំងខណ្ឌព្រំដែនជាមួយប្រទេសម៉ិកស៊ីក និងគម្រោងការបញ្ជូនជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់រាប់លាននាក់ចេញពីទឹកដីអាមេរិកជាដើម។
ភាពចម្រូងចម្រាសជាច្រើន ដែលកំពុងកើតមានឡើង នៅលើទឹកដីសហរដ្ឋអាមេរិកនេះ ត្រូវបានក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលការវិវត្តន៍ស្ថានការណ៍សង្គម យល់ថាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។
លោក Raymond R. Leos ជាព្រឹទ្ធបុរស និងសាស្ត្រាចារ្យខាងទំនាក់ទំនងនៃមហាវិទ្យាល័យផ្នែកទំនាក់ទំនង និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ នៃសាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា ឲ្យដឹងថាភាពចម្រូងចម្រាសដែលកំពុងកើតមានឡើងនៅសហរដ្ឋអាមេរិកនាពេលចុងក្រោយនេះ គឺជាមេរៀនល្អមួយសម្រាប់កម្ពុជា និងយុវជនកម្ពុជា។
«ហេតុនេះ យុវជនគួរតែក្រឡេកទៅមើលជ្រុងនៃនីតិរដ្ឋ។ មិនថាបុគ្គលនោះជាអ្នកណា ហើយបុគ្គលនោះមានតួនាទីជាអ្វីនោះទេ គេត្រូវតែអនុវត្តតាមច្បាប់។ ហើយតុលាការក៏ត្រូវសម្រេចចិត្តទៅតាមច្បាប់ដែរ មិនមែនសម្រេចចិត្តទៅតាមនយោបាយនោះទេ»។
លោក Raymond ដែលជាជនជាតិអាមេរិក រស់នៅកម្ពុជាអស់រយៈពេលជាង១០ឆ្នាំនេះ បន្តថា ភាពប្រទាញប្រទង់គ្នារវាងប្រធានាធិបតី និងតុលាការដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋានច្បាប់នេះ គឺជាចំណុចខ្លាំងនៃប្រព័ន្ធលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យរបស់អាមេរិក។
«មានឧទាហរណ៍ច្រើនណាស់ នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលការសម្រេចចិត្តរបស់តុលាការ គឺផ្ទុយទៅនឹងប្រធានាធិបតីនោះ។ ហើយនេះគឺជាចំណុចខ្លាំងមួយនៃប្រព័ន្ធលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក»។
លោកបណ្ឌិត អៀ សុផល សាស្ត្រាចារ្យនៃសកលវិទ្យាល័យ Occidental College នៃទីក្រុង Los Angelesសហរដ្ឋអាមេរិក លើកឡើងថា យុវជនកម្ពុជាគួរតែចាប់អារម្មណ៍ចំពោះព្រឹត្តិការណ៍ដែលកំពុងកើតមានឡើងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។

រូបឯកសារ៖ លោក អៀ សុផល សាស្ត្រាចារ្យនៃសកលវិទ្យាល័យ Occidental College នៃទីក្រុង Los Angeles សហរដ្ឋអាមេរិក ថ្លែងនៅក្នុងវេទិកា Oslo Freedom Forum ឆ្នាំ២០១០។ (រូបថតផ្តល់ឲ្យដោយ អៀ សុផល/Oslo Freedom Forum)

លោកថា យុវជនអាចស្វែងយល់ពីដំណើរការនៃស្ថាប័នកំពូលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងភាពរឹងមាំនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដែលមានអាយុកាលជាង២០០ឆ្នាំមកហើយនេះ ដែលបានឆ្លុះបញ្ចាំងថា ពុំមាននរណាម្នាក់មានអំណាចធំជាងច្បាប់នោះទេ បើទោះជាបុគ្គលនោះជាប្រធានាធិបតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ដោយ។
លោក ទី លីមកុសល វ័យ២៤ឆ្នាំ ជានិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកការសិក្សាអន្តរជាតិនៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ផ្នែកគោលនយោបាយសាធារណៈនៅក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស កត់សម្គាល់ឃើញថា លោក ដូណាល់ ត្រាំ ពិតជាបានអនុវត្តតាមគោលនយោបាយ ដែលលោកបានប្រកាសក្នុងយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតពិតមែន។
ក៏ប៉ុន្តែ លោក លីមកុសល យល់ថា សកម្មភាពរបស់ប្រធានាធិបតីថ្មីរូបនេះ បានបង្កចលាចលដល់សហរដ្ឋអាមេរិកដែលជាប្រទេសមហាអំណាចធំនេះទៅវិញ។
«វាហាក់ដូចជា ប្រទេសអាមេរិកខ្លួនឯងដែលជាបិតាប្រជាធិបតេយ្យកំពុងតេស្តទៅលើប្រជាធិបតេយ្យរបស់ខ្លួនឯងតេស្តទៅលើ Check and Balance [តុល្យភាពអំណាច] តើវាពិតជាមានប្រសិទ្ធភាពប៉ុណ្ណា»។
យុវជនកម្ពុជារូបនេះ មានការភ្ញាក់ផ្អើលចំពោះភាពច្របូកច្របល់ដែលកំពុងកើតមានឡើងនៅលើទឹកដីសហរដ្ឋអាមេរិក បន្ទាប់ពីការផ្ដួចផ្ដើមគំនិតដ៏នឹកស្មានមិនដល់របស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ។
«តែគ្រាន់តែថា អ្វីដែលខ្ញុំឃើញ ហើយសោកស្តាយ ចំពោះរដ្ឋាភិបាលអាមេរិក គឺការដែលគាត់ចេញ Policy ភ្លាមៗ ដែលអត់បានធ្វើការថ្លឹងថ្លែងពីផលប៉ះពាល់ ឲ្យបានស៊ីជម្រៅ។ ចឹងហើយបានយើងឃើញ គ្រាន់តែភ្លាម មានប្រតិកម្មពីសាធារណជនប៉ុណ្ណា ហើយសូម្បីតែខាងប្រព័ន្ធតុលាការរបស់គាត់ខ្លួនឯង ក៏គេអត់គាំទ្រដែរ»។

រូបឯកសារ៖ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន (កណ្តាល) ដែលជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានចូលរួមក្នុងពិធីរំឭកខួប៣៨ឆ្នាំនៃការដួលរលំរបស់របបខ្មែរក្រហម នៅរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៧។

លោក អ៊ូ វីរៈ នាយកវេទិកាអនាគត យល់ថា នៅសហរដ្ឋអាមេរិក មានការធានាតុល្យភាពនៃអំណាចរបស់ស្ថាប័នកំពូលៗទាំង៣ដ៏មានប្រសិទ្ធភាព ដែលមិនអនុញ្ញាតឲ្យស្ថាប័នណាមួយអនុវត្តអំណាចផ្ដាច់ការនៅក្នុងប្រព័ន្ធលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។
«ទោះបីប្រធានាធិបតីមានអំណាចមែន ប៉ុន្តែមិនអាចមានអំណាចលើសពីស្ថាប័ន២ផ្សេងទៀតទេ គឺស្ថាប័នសភា និងតុលាការ។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិកគេធានាធ្វើម៉េចឲ្យប្រធានាធិបតីអាចធ្វើការសម្រេចចិត្តបាន ប៉ុន្តែសម្រេចចិត្តណាដែលផ្ទុយពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់គេ ឬផ្ទុយពីច្បាប់ដែលសភាអនុម័ត គឺសភាគេអាចតវ៉ាដកបាន គេអាចចេញច្បាប់រារាំងបាន។ ហើយតុលាការ ក៏អាចធ្វើការសម្រេចបដិសេធការសម្រេចរបស់ប្រធានាធិបតីបាន»។
មួយថ្ងៃក្រោយការចូលកាន់ដំណែងរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ ស្ត្រីអាមេរិកាំងរាប់ម៉ឺននាក់ដែលមានទាំងតារាហូលីវូដផងនោះ បានធ្វើដំណើរមកពីរដ្ឋនានានៃសហរដ្ឋអាមេរិកប្រមូលផ្តុំគ្នានៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន ដើម្បីទាមទារឲ្យលោក ដូណាល់ ត្រាំ គោរពស្ត្រី។
លោក អ៊ូ វីរៈ លើកឡើងថា ប្រជាពលរដ្ឋអាមេរិកាំង ជាទូទៅហ៊ានសម្ដែងមតិដោយសារពួកគេមានទំនុកចិត្តទៅលើឯករាជ្យភាពនៃប្រព័ន្ធតុលាការ និងមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់។
«មន្ត្រីរាជការយើងមិនឯករាជ្យ។ នៅស្រុកគេ មន្ត្រីរាជការមិនអាចចូលបក្ស ឬត្រូវតែឯករាជ្យ ឬមិនអាចធ្វើតាមគណបក្សនយោបាយ។ នៅគេ អ្នកអនុវត្តច្បាប់គឺគាត់មិនលម្អៀង ជាពិសេសគឺតុលាការ។ ដូច្នេះ ម្នាក់ៗគេមិនខ្វល់ទេ គែទុកចិត្តតុលាការ គេទុកចិត្តចិត្តខ្លឹមសារច្បាប់ គេហ៊ាន សម្ដែងមតិ ហើយគេមិនសូវជាបារម្ភទេ»។
លោក យឹម សុវណ្ណ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ថ្លែងថាការបែងចែកអំណាចដាច់ពីគ្នារវាងស្ថាប័នធំៗនៃសហរដ្ឋអាមេរិក និងការអនុវត្តច្បាប់ជាធំដែលស្របតាមឆន្ទៈរាស្ត្រនេះ គឺជាមូលហេតុដែលប្រទេសនេះ អាចក្លាយជាប្រទេសមហាអំណាច។
លោក យឹម សុវណ្ណ ធ្វើការប្រៀបធៀបការត្រួតពិនិត្យតុល្យភាពអំណាចរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងកម្ពុជាយ៉ាងដូច្នេះ៖
«ប៉ុន្តែនៅកម្ពុជាយើងមិនអញ្ចឹងទេ។ តុលាការមិនឯករាជ្យ តុលាការក្រោមអ្នកនយោបាយ។ តុលាការ មិនបានកាត់សេចក្តីប្រកបដោយយុត្តិធម៌ទេ ជាពិសេសការងារដែលពាក់ព័ន្ធនឹងបណ្ដឹងនយោបាយ។ ហេតុនេះ វាធ្វើឲ្យកម្ពុជានៅតែដើរទៅមុនមិនរួចដោយសារតែឧបសគ្គនៃកង្វះខាតចំណុចខ្សោយជាច្រើននៃស្ថាប័នប្រជាធិបតេយ្យធំៗ»។
កាលពីខែវិច្ឆិកាកន្លងទៅ ពលរដ្ឋអាមេរិក បានបោះឆ្នោតឲ្យលោក ដូណាល់ ត្រាំ មកពីគណបក្សសាធារណរដ្ឋ ធ្វើជាប្រធានាធិបតីទី៤៥របស់សហអាមេរិក។ មហាសេដ្ឋីអចលនទ្រព្យ លោក ដូណាល់ ត្រាំ រូបនេះ បានចូលកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតី បន្តពីលោក បារ៉ាក់ អូបាម៉ា កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែមករា។

រូបឯកសារ៖ លោកប្រធានាធិបតី ត្រាំ អមដោយអ្នកស្រី Betsy DeVos រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំអាមេរិក ថ្លែងទៅកាន់ឪពុកម្តាយសិស្ស និងគ្រូបង្រៀន នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំមួយដែលធ្វើឡើងនៅសេតវិមាន រដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៧។

បន្ទាប់ពីលោក ដូណាល់ ត្រាំជាប់ឆ្នោតជាប្រធានាធិបតី មានបាតុកម្ម និងការតវ៉ាជាច្រើនបានកើតមានឡើងនៅលើទឹកដីសហរដ្ឋអាមេរិក។ អ្នកជំនិត និងអ្នកដែលលោកត្រាំ តែងតាំងឲ្យធ្វើការនៅក្នុងរដ្ឋបាលរបស់លោក ត្រូវបានគេមើលឃើញថាមិនមានបទពិសោធក្នុងការធ្វើការនៅក្នុងសេតវិមាន។
រដ្ឋបាលរបស់លោក ត្រាំ ក៏បានបង្កើតឲ្យមានការសង្ស័យថារដ្ឋបាលនេះ មានទំនាក់ទំនងលួចលាក់ជាមួយប្រទេសរុស្សី ដែលជាគូប្រជែងដ៏មានឥទ្ធិពលរបស់អាមេរិក។
លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឲ្យដឹងថា ប្រតិកម្មរបស់ពលរដ្ឋ និងតុលាការអាមេរិក ដែលឆ្លើយតបទៅនឹងការគ្រប់គ្រងរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ តាំងពីដើមអាណត្តិនេះ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ចម្លែកមួយនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។
«ជារឿងចម្លែកមួយដែលសហរដ្ឋអាមេរិកមានប្រតិកម្មអញ្ចឹង។ ប្រធានាធិបតីខ្លះ កាន់បាន២ ឬ៣ឆ្នាំទើបមានប្រតិកម្ម ហើយប្រជាប្រិយភាពស្រុតចុះ។ ក៏ប៉ុន្តែ ត្រាំ ឡើងភ្លាម មានបញ្ហាភ្លាម។ ចឹងយើងឃើញហើយថា ត្រាំ គាត់ឡើងទៅហាក់ដូចជាបដិវត្តន៍ប្រឆាំងនឹងអ្វីដែលជាដំណើរការ ឬរដ្ឋបាលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ យើងឃើញចលនារាប់សន្លឹកឆ្នោតសារជាថ្មី។ យើងឃើញចលនាប្រឆាំងនឹងលទ្ធផលបោះឆ្នោត ចលនាប្រឆាំងនឹងប្រធានាធិបតីចូលស្បថ»។
យ៉ាងណាក៏ដោយ លោកថា ការអនុវត្តនៅសហរដ្ឋអាមេរិកមិនអាចយកមកប្រៀបធៀបនឹងកម្ពុជា ឬឲ្យកម្ពុជាសិក្សារៀនសូត្រតាមបាននោះទេ ដោយសារប្រទេសទាំង២មានរបបគ្រប់គ្រងដោយឡែកពីគ្នា ពោលគឺកម្ពុជាអនុវត្តប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋតាមបែបសភានិយម រីឯសហរដ្ឋអាមេរិកអនុវត្តតាមបែបប្រធានាធិបតីនិយម៕